محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1510

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

صورت عهدنامه‌اى كه در ميان دولتين ايران و روس به صلاح و صوابديد ميرزا ابو الحسن خان و سردار روسيّه مرقوم شده « 1 » اعليحضرت امپراطور ممالك روسيّه بالقابه ، و اعليحضرت شاهنشاه ممالك ايران باوصافه به ملاحظهء كمال مهربانى و اشفاق دولتين عليتين كه دربارهء اهالى و رعاياى جانبين دارند به دفع و رفع امور عداوت و دشمنى كه برعكس رأى شوكت‌آراى ايشانست طالب ، [ و ] استقرار مصالحهء ميمونه ، و دوستى جواريت سابقهء مؤكده را [ در بين الطرفين ] راغب مىباشند به عاليجاه نيكولاى رديشچوف بالقابه ، اختيار كلّى عطا شده ، و اعليحضرت شاهنشاه ايران هم امير الامراء العظام ميرزا ابو الحسن خان باوصافه را در اين كار مختار بالكل نموده‌اند حال در معسكر روسيّه من محال گلستان متعلقه « 2 » به ولايات قراباغ ، يعنى رودخانهء زيوه ملاقات واقع و جمعيّت نموده ، بعد از ابراز و مبادلهء متمسّك مأموريت ، و اختيار كلّى خود به يكديگر ، و ملاحظه و تحقيق امور متعلق به مصالحهء مباركه به نام نامى پادشاهان عظام قرار ، و به موجب اختيار نامه‌جات طرفين قيود و فصول و شروط مرقومهء ذيل را الى ابد مقبول و مستصوب و استمرار مىداريم .

--> ( 1 ) . بدون ترديد متن عهدنامه از روى ناسخ التواريخ رونويسى شده است . مؤلف ناسخ نيز سعى كرده متن عهدنامه به خصوص مقدمهء آن را خلاصه كند و ما ناچار به كتاب « تاريخ سياسى و ديپلماسى ايران » جلد اوّل ، تأليف مرحوم دكتر على اكبر بينا مراجعه كرديم . آن مرحوم متن عهدنامه را از « عهدنامجات شاهنشاه مبرور فتحعليشاه طاب‌ثراه و رسايل دولت عليّه سنهء 1224 لغايت 1239 نمرهء 3 خطى » متعلّق به وزارت امور خارجه در تعليقات كتاب ص 288 نقل كرده كه آن هم خالى از اشتباهات مطبعه‌اى و غير مطبعه‌اى نيست . متن اين كتاب با متن مذكور مطابقه شد و هرجا كلمه‌اى يا عبارتى از قلم افتاده بود در داخل [ ] اضافه گرديد و هرجا كلمه‌اى اشتباه به نظر رسيد تصحيح و ذيل صفحه يادآورى شد . به‌هرحال ، متنى كه در اين كتاب و در ناسخ وجود دارد متن كامل عهدنامه نيست تنها مبهمات آن به كمك كتاب مرحوم دكتر بينا بر طرف شد . ( 2 ) . متن : قلعه .