محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1498

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

ايروان بازآمدند ، و هنگامى كه چمن اوجان مضرب خيام گردون احتشام معلى بود به شرف حضور همايون مشرف گرديدند - هم در اين سال سيرژن ملكم از جانب حكومت هندوستان انگليس به بندر بوشهر آمد و محراب خان بكشلوى افشار به مهماندارى او رفته سفير مشار اليه را در چمن سلطانيه به حضور مبارك خاقانى مشرف ساخته بعضى هدايا و تحف لايقه را كه حامل بود تقديم ملازمان حضرت نمود . پس از آن عريضهء ميرزا ابو الحسن خان شيرازى سفير ايران مقيم لندن به دربار دولت عليّه رسيد كه امناى دولت انگليس مقرّر داشته‌اند سيرهرفرد ژونس به سفارت مقيم دربار دولت ايران باشد و سيرژن ملكم به هندوستان معاودت نمايد لهذا سيرژن ملكم از راه مراغه به بغداد و از بغداد به هندوستان بازگشت - هم در اين سال ابراهيم خان قاجار به غارت و تاراج ايلات قراباغ كه از فرمان همايون سرپيچيده بودند رفته و با غنايم بازگشت - هم در اين اوان اعراب و اكراد بغداد و حوالى به اشارهء امناى دولت عثمانى سليمان پاشاى والى بغداد را كه رو به آستان همايون داشت مقتول نمودند ، و عبد اللّه پاشا نامى گرجى به ايالت بغداد برقرار گرديده احمد چلبى را با عريضه و پيشكش به حضور مبارك فرستاد و ايالت او ممضى شد - هم در اين سال در اوّل ماه شوّال موكب همايون از چمن اوجان انتهاض فرموده در اواخر ماه مزبور تشريف‌فرماى دار الخلافه گرديد - هم در اين سال ترومسوف سردار روس به ميانهء تفليس و پاشاجق رفته قصد گرفتن سليمان خان حاكم پاشاجق نمود ، سليمان خان از امناى دولت عليّه كمك خواسته حسين خان سردار ايروان به امداد او رفت و ابتدا پيشرفت كاملى بهم رسانيد تا شبى غفلت كرده روسها در اردوى او ريختند و به قتل و غارت پرداختند ، سردار از اردو خارج شد و ميرزا علينقى خان فندرسكى جنگ سختى با روسها كرده آنها را مقهور و مغلوب نمود و سردار ايروان به تبريز آمده حضرت مستطاب نايب السلطنه جمعى را به امداد و همراهى او مأمور فرمودند و او به طرف كليساى پنبك شتافت و از همراهان او محمّد بيك قاجار افشار ، و قاسم خان سركردهء غلام تفنگچيان در اين سفر دليريها نمودند و در يكشبانه روز بيست و هشت فرسنگ راه پياده در ميان برف و يخ و سرما طى كردند و در هشت فرسنگى پنبك بر روسها حمله نمودند و