محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1483
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
حكمرانى نواب شاهزادهء معظّم مقرّر گشت و از امراى دربارى ابراهيم خان دولّوى قاجار و محمّد على خان شامبياتى و جمعى ديگر ملتزم ركاب نواب شاهزاده شدند و در دهم جمادى الاولى از چمن سلطانيه حركت كردند . على پاشا با سى هزار سوار و پياده به منزل زهاب آمد و سليمان پاشاى كهيا همشيرهزادهء خود را به دفع عبد الرّحمن پاشا فرستاد ، عبد الرّحمن پاشا تاب مقاومت نياورده به كردستان رفت و اين معنى بر جسارت على پاشا افزود و از زهاب نيز تخطّى نمود . اعليحضرت همايون نوروز خان قاجار اميربار را به تاخت بغداد فرمان دادند ، عساكر منصوره روانه شده به منزل كرند رسيدند . على پاشا به كنار رود سيروان رفت . نوروز خان و محمد على خان با دو هزار سوار از زهاب تا مندليج را تاختند . فتّاح پاشا به مقاتلهء لشكر ايران آمده شكست خورد و به على پاشا پيوست . فرج اللّه خان افشار نسقچى باشى ، و محمّد ولى خان افشار قاسملو ، و صفى يار خان كردبچه ، از دار الخلافه مأمور نصب عبد الرّحمن پاشا در شهرزور شدند . سليمان پاشا و خالد پاشا از جانب على پاشا به كنار درياچهء مريوان آمده به مقابلت و مقاتلت پرداختند و بعد از جنگى سخت و كشته شدن سه هزار نفر از عساكر عثمانى منهزم گرديدند و على پاشا به بغداد گريخت و شيخ جعفر نجفى را كه از اجلّهء علما بود واسطه و شفيع قرار داد و اسراى لشكر على پاشا به توسّط شيخ اجلّ همه مستخلص شدند مگر سليمان پاشاى كهيا كه او را مغلولا به دربار خاقانى آوردند پس از آن او نيز به توسّط جناب شيخ جعفر معفوّ و مرخّص شد و موكب همايون اعليحضرت خاقان كشورستان از سلطانيه به دار الخلافهء طهران معاودت فرمود - هم در اين سال روسيه اهل بادكوبه را بر حسينقلى خان بادكوبهاى بشورانيدند و او با اهل و عيال به تبريز آمد و شيخعلى خان قبّهاى در عالم مستى با يكى از سركردههاى روس بناى دوستى را نهاده و او را به قلعهء دربند راه داد ، آخر الامر سوءسلوك آن جماعت او را متاذّى ساخته به محال داغستان رفت و سردار روس به شكى راند و سليم خان بنابر مخالفت اهالى شكّى به تبريز آمد و مصطفى خان شيروانى دانسته شيروان را به روسيّه تسليم نمود كه على خان ساليانى را كه با او عداوت داشت از ميانه بردارند و بدين وتيره ساليان هم به تصرّف عساكر روس درآمد و مصطفى خان