محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1458
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
ميرزا والى سمنان مشغول بودند آنگاه به طرف دار الخلافه نهضت فرموده در چهاردهم ماه ربيع الثانى شهر طهران از مقدم مبارك اعليحضرت خاقان كشورستان رشك روضهء رضوان گرديده بعد از انتظام امور ممالك محروسه عزيمت تمشيت گيلان فرمودند و در قزوين صبيهء احمد خان مراغهاى را در سلك ازدواج نواب شاهزاده محمد على ميرزا حاكم قزوين درآوردند و نواب ابراهيم خان عمزادهء خاقان كشورستان به نظم ولايت گيلان رفته لهذا موكب همايون به دار الخلافه معاودت فرمود - هم در اين اوان نواب شاهزاده عباس ميرزا نايب السلطنه و وليعهد دولت عليّه به حضور مبارك آمده مورد توجّهات كامله گرديد - هم در اين سال سيرژن ملكم از جانب حكومت هندوستان انگليس با نامهء مودّت ختامه و هداياى لايقه وارد بندر بوشهر گرديد ، و فتحعلى خان نورى به مهماندارى او رفت بعد از ورود به دار الخلافه در سراى حاجى ابراهيم خان منزل يافت و لوازم احترامات او به عمل آمد ، و قرار اتّحاد دولتين ايران و انگليس به شروطى معيّن با او داده شد ، و حاجى خليل خان قزوينى با جواب نامه مهر علامه كه سيرژن ملكم حامل بود به اتفاق او مأمور به سفارت شد - امّا اللهيار خان قليجى و جعفر خان بيات چون بعد از شفاعت شاهزمان باز خلاف قرارداد كردند و به تقبيل عتبهء عليّه مبادرت ننمودند نواب ظهير الدوله ابراهيم خان عمزادهء خاقان كشورستان با بيست هزار نفر به محاصرهء سبزوار مأمور و مقرّر شد محمّد خان و ابراهيم خان دولّو و پير قلى خان شامبياتى و حسين خان قاجار قزوينى با آن سردار بااقتدار همراهى كنند و نواب امير كبير اعتضاد الدوله سليمان خان قاجار با پانزده هزار سوار مأمور نيشابور گرديد و به خوانين خراسان احكام قضا نظام شرف صدور يافت كه به معاونت و معاضدت نواب ظهير الدوله و نواب اعتضاد الدوله كمر خدمت بر ميان بندند و مهديقلى خان دولّوى قاجار به سردارى آذربايجان و توقّف در قلعهء خوى محكوم گشت و محمّد صادق خان دنبلى ايالت خوى يافت و محمود خان دنبلى به آستان اعلى آمده به امارت يساولان حضور برقرار آمد - هم در اين سال چون برادران و پسران حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله هريك در ناحيهاى حكمرانى داشتند و ملازمان حضرت گردون بسطت همايون تفرّس خلافى از آنها فرموده مقرّر شد همه را در روز معيّن