محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1434

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

دريافت ماليات فرمان دادند ، و موكب ظفر اقتران از خراسان عزيمت طهران فرمود - عساكر روس نيز از ميان ولايت داغستان گذشته قلعهء دربند را محاصره نمودند . و چون در اين ايّام حكمران دربند پيرمردى صد و بيست ساله بود خوددارى و نگهدارى قلعه نتوانست نمود ، لهذا قلعهء دربند را قشون روس متصرّف شد - امّا در اين اوان كاترين امپراطريس روس كه سلطنت داشت درگذشت و چون سپاه روس خبر فوت او را شنيدند ممالك شيروان و دربند و آن نواحى را تخليه كرده به مملكت خود بازگشتند - نگارنده گويد مورّخين ايران اين واقعه را از حوادث سال هزار و دويست و ده دانسته ، امّا چون مورّخين فرنگ فوت كاترين امپراطريس روس را در سال هزار و دويست و يازده نوشته‌اند بايد اين سانحه را به سال بعد نسبت داد - هم در اين اوان يعنى در اواخر سال هزار و دويست و ده محمّد حسن خان قراگوزلو كه نزد شاه زمان به رسالت رفته بود از افغانستان مراجعت كرده سفيرى كدوخان نام از جانب شاه زمان با او همراه و عريضه‌اى داشت مبنى بر تشييد مبانى ارادت و تفويض بلخ از روى كمال ميل - هم در اين سال حضرت مستطاب جهانبانى را كه به حكومت فارس مشغول بودند پسرى از بطن صبيّه شيخعلى خان به وجود آمد و موسوم به شيخعلى ميرزا گرديد . ( چين ) - استعفاى خيان‌لونگ خاقان چين از سلطنت بعد از پنجاه و نه سال پادشاهى - برقرار شدن پسرش كياكن به جاى او كه بيست و پنج سال سلطنت خواهد كرد - بسط مملكت خيان‌لونگ تا سرحدّات ايران و ساحل جيحون بوده و تمام تركستان و تاتارستان را مسخّر نموده . اين پادشاه از دانشمندان بزرگ و مروّجين علوم و صنايع شمرده مىشود ، و تأليفات عديده از او باقيمانده است . اروپا - پيشگرو سردار فرانسه مملكت هلاند را كليّتا متصرّف مىشود و والى هلاند به خاك انگليس پناه مىجويد - اسپانيول با فرانسه درصدد مصالحه مىباشد - ما بين پروس و فرانسه در شهر بال عهد مصالحه منعقد مىشود امّا منازعهء اطريش با فرانسه كماكان به حال خود برقرار است - كاترين دويّم امپراطريس روس سفاين جنگى خود را با انگليس بر ضدّ فرانسه متّحد مىسازد -