محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1426
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
كرمان فرار كرده بود در حدود طهران دستگير شده به ياسا رسيد و اين معنى مجددا اسباب خوف و خشيت ابراهيم خليل خان گرديده از شرفيابى آستان مبارك تقاعد ورزيده با امراى آذربايجان در تقبيل عتبهء عليّه موافقت و همراهى ننمود - هم در اين سفر خيريت اثر امر اعلى شرف صدور يافت كه دو قطعه ستون عمارت وكيل را كه از نفايس اعمده است از شيراز به طهران نقل و در ديوانخانهء دار الخلافه نصب كنند مخفى نماند كه سلسلهء زنديه چهل و سه سال در فارس و عراقين و آذربايجان و كرمان حكمرانى كردهاند : اوّل محمد كريم خان وكيل كه سى سال و هشت ماه سلطنت كرده و سايرين يعنى ابو الفتح خان و صادق خان و عليمراد خان و جعفر خان ولد صادق خان و لطفعلى خان ابن جعفر خان در ظرف سيزده سال در بعضى از ايالات و ممالك مزبوره حكومتى متزلزل داشتهاند و اين حكومت با سال هزار و دويست و هشت چنان كه ذكر شد بسر رسيد . اروپا ( آلمان ) - ايجاد صنعت چاپ به توسّط سنفلدر درمونيك . ( انگليس ) - انكشاف اراضى جديده در شمال آمريك به توسط وانكوور سيّاح انگليس . ( فرانسه ) - در مجلس استنطاق پادشاه چهار فقره سؤال مىنمايند : اوّلا مىپرسند آيا لوى نام معروف به لوى شانزدهم نسبت به قاطبهء اهالى فرانسه مخلّ راحت بوده و بر ضدّ آسايش و رفاهيت رعيّت اسباب فتنه و فساد بوده است يا نه ؟ تمام وكلا بدون استثنا جواب مىدهند بلى بوده است - ثانيا مىگويند كسى كه نسبت به دولت و رعيّت منشاء چنين خطا و خيانتى شود حدّ تنبيه و جزاى او چيست ؟ جميعا جواب مىدهند جزاى چنين شخصى قتل است - ثالثا اظهار مىدارند كه در باب قتل اين شخص آيا بايد با عموم رعيّت مشورت كرد يا نه ! بالاجماع جواب مىدهند كه نه - رابعا سؤال مىكنند كه آيا بايد به او مهلت داد يا نه ؟ همگى مىگويند نه ، بايد بعد از بيست و چهار ساعت كشته شود . بنابراين در بيست و يكم ماه ژانويه لوى شانزدهم مقتول شد . اگرچه مجلس استنطاق مزبور لوى شانزدهم را سبب شورش و اختلال كار فرانسه قرار داد ولى حق اينست كه او سبب شورش