محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1413

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

مقدّمه سردار با ساير خوانين گرفتار شدند و تفرقه در ميان سپاه افتاد و مرتضى قلى خان غلبه كرد ولى بعد از چندى همهء گرفتاران را رها و روانهء دربار معلّى نمود سواى خال خود را كه با سوء احوال نگاهداشته با كلاب و ذئاب رديف و حريف مىنمود . ميرزا باباى نايب گيلان مراتب را معروض آستان مبارك داشته حضرت شهريارى مصطفى خان دولّوى قاجار را مقدّمة الجيش قرار داده از پيش روانه كردند ، و موكب همايون مستعد انتهاض گرديد . مرتضى قلى خان و مصطفى خان طالش از عزيمت شهريار كامكار خبردار گرديده دانستند كه در جلو سيل هايل مقام نتوان نمود ، ناچار به باكويه رفتند و در آنجا نيز چون كارى نتوانستند كرد مرتضى قلى خان خايب و مأيوس پناه به خاك روس برد و حاجى رضا خان و عباس خان را با مادر خود به طهران فرستاد - هم در اين سال لطفعلى خان زند استعدادى فراهم كرده قصد تسخير اصفهان نمود . حضرت شهريارى تاجدار از عزيمت او مستحضر گرديده نواب مستطاب جهانبانى را به دفع او مأمور فرمودند ، نواب معظم با بعضى از دستجات قشون نصرت نمون به چمن گندمان تشريف‌فرما شدند و موكب همايون به گوران‌دشت نزول اجلال نموده مصطفى خان قاجار شرفياب حضور مبارك و مورد التفات شده مقرّر فرمودند با پنج هزار نفر به خدمت نواب جهانبانى روانه شود ، و اردوى كيوان‌شكوه به عزم تسخير آذربايجان حركت كرد ، و نواب اعتضاد الدوله سليمان خان قاجار را با ده هزار سوار در منزل طارم مأمور تسخير ماسوله و تنبيه طايفهء طالش كردند و او به خوبى اين خدمت را انجام داد و محمّد حسين خان حاكم خلخال و محمّد حسين خان حاكم گروس از در اطاعت و انقياد درآمدند و صادق خان شقاقى در حوالى قلعهء سراب اقدام به جنگ كرده شكست خورده و پناه به ابراهيم خليل خان ابن پناه خان جوانشير برد . عساكر منصوره قلعهء سراب را خراب كرده به اردبيل شتافتند و اين شهر را نيز مسخّر نمودند و يك هفته در آنجا اقامت كردند . احمد خان حاكم مراغه با حسينعلى خان افشار برادر محمّد قلى خان بيگلربيگى ارومى و جمعى به آستان مبارك آمدند ولى محمّد قلى خان را دغدغه و خيال گرفته در قلعهء اشنو متحصّن شد و محمّد خان عزّ الدّينلو و حسينقلى خان افشار با دسته قشونى ارومى را بگرفتند و