محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1116
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
سمت شمالى دربند نزول كرد و مسموع او گرديد كه ايلدار خان شمخال جديد ، و اوسمى سرخاى از لگزيه جمعيتى فراهم نموده كه بر سر خاص فولاد خان شمخال ( حكمران داغستان ) روند لهذا اردوى نادرى متوجّه تدمير آنها شد و آن جمعيّت متفرق شدند . پس از انتظام اين صفحات موكب نادر شاه از راه شيروان به صحراى مغان آمد و به موجب احكام نادرى جميع حكّام و رؤساء و قضاة و علما و اشراف و اعيان در صحراى مغان حاضر شدند و نادر شاه به آن جمع اظهار داشت كه من چندين سال كوشش كرده بلاد ايران را از تصرّف افغان و عثمانى و روس منتزع ساختم ، شاه طهماسب ثانى و پسرش عباس ميرزا هردو زندهاند اكنون هركس را مىخواهيد به سلطنت ايران اختيار كنيد . همگى متفق القول گفتند ايران چون به شمشير و بازوى نادرى مصفّى گرديده سلطنت آن حق نادر شاه است . پس از آنكه ابتدا انكار مىنمود آخر قبول تخت و تاج كرده به شرط اينكه اختلافات مذهبى فيما بين طايفهء سنّى و شيعه رفع و مبدّل به ايتلاف شود به اين معنى كه : فرقهء شيعه در فروعات پيرو حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام و در اصول با اهل تسنّن متّحد باشند و دين اسلام فرعا منشعب به پنج شعبه باشد : حنفى ، مالكى ، حنبلى ، شافعى ، جعفرى ، جماعت قبول اين تكليف كردند و نادر شاه رسما به سلطنت ايران برقرار گرديد و به جماعت اظهار داشت كه چون شما تكليف مرا قبول كرديد منهم ايلچى نزد اعليحضرت سلطان عثمانى كه خادم حرمين شريفين است و با ما در مقام دوستى مىباشد فرستاده به شرط قبول پنج مطلب با اعليحضرت معظم له صلح مىكنيم كه رفع اختلاف صورى از ميان امّت مرحومه بشود و پنج مطلبى كه اظهار داشت از اين قرار بود : مطلب اوّل : چون شما از عقايد سابقه نكول و طريقهء تقليد امام جعفر صادق عليه السّلام را قبول كرديد قضاة و علما و افنديان عثمانى اذعان به صحّت طريقهء شما كنند و آن را خامس مذاهب اربعه شمارند - مطلب دويّم : چون در كعبهء معظّمه اركان اربعهء مسجد الحرام به ائمه مذاهب اربعه تعلّق دارد اين مذهب نيز در يك ركن با ايشان شريك بوده به آئين جعفرى نماز گزارند - مطلب سيّم : اينكه هرساله از طرف ايران امير حاج معيّن شود و بطور امير حاج مصر و شام حجّاج ايران را معززا به كعبهء مقصود رسانيده از دولت عثمانى با امير حاج ايران همانطور سلوك كنند كه با امير حاج مصر و شام مىنمايند - مطلب چهارم