محمد حسن خان اعتماد السلطنه
936
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
بنا بمضمون اين فرمان و مسطورات تواريخ ايران عساكر شاه صفى در اين سال ايروان را از تصرّف قشون عثمانى انتزاع و استرداد نمودند و بسيارى از پاشايان عثمانى را كه دستگير شده بودند شاه نظر بيگ قورچى به استرآباد برده به حاكم آن شهر سپرد و ايالت ايروان را شاه صفى به كلبعلى خان حاكم لار داد و توپهاى بزرگ از عثمانى به اصفهان بردند و شاه صفى خود در جامع ايروان درآمده شيخ حسن عبد الصّمد جبل عاملى برادر شيخ المشايخ شيخ بهاء الدين عاملى قدّس سرّه خطبه در جامع مزبور به اسم ائمه اثنى عشر سلام اللّه عليهم اجمعين بخواند و به اسم شاه صفى ختم كرد و موكب شاه صفى به اهر و اردبيل آمد . در بعضى از تواريخ فرنگ مىنويسند در همان روزى كه سلطان مراد خان ورود به اسلامبول نمود قشون ايران ايروان را محاصره كردند و با وجود سختى زمستان صد « 1 » نفر سردار مأمور استرداد اين شهر گرديدند صدراعظم عثمانى و سردارهاى بزرگ نتوانستند به ايروان برسند ، مرتضى پاشا حاكم ايروان و جمعى از سردارهاى عثمانى مقتول و شهر ايروان در ماه شوّال سنهء هزار و چهل و پنج مفتوح قشون شاه صفى شد . اروپا - ( فرانسه ) - ايجاد و تشكيل آكادمى در اين مملكت . تأليف كتاب لغت در زبان فرانسه و بناى باغ نباتات در پاريس . [ سنهء 1046 هجرى - سنهء 1636 مسيحى ] آسيا - در تواريخ فرنگ استرداد عساكر شاه صفى ايروان را از قشون عثمانى از وقايع اين سال نوشتهاند . بههرحال در اين سال ايلچى پادشاه روس با هدايا كه از جمله يكدست شنغاز و بيست جامهء سمور بود به دربار شاه صفى آمد تهنيت فتح ايروان را به عرض رسانيد و شاه صفى او را به خرسندى مراجعت داد و چون خان احمد اردلانى از دولت عثمانى استمداد نموده و به تصرّف كردستان شتافته على بالى بيگ زنگنه امير آخورباشى و سيصد نفر تفنگچى به حراست قلعهء كردستان مأمور شد و سياوش بيگ قوللر آقاسى و شاهويرديخان حاكم كردستان و آقا خان
--> ( 1 ) - كلمه در چاپ شكسته شده شبيه به صد است .