محمد حسن خان اعتماد السلطنه
926
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
بيست دست نقارهخانه از ينگچريان گرفته مراجعت نمودند و حلّه را مستحكم نموده به اردوى شاه صفى پيوستند و رستم بيگ در ازاى اين خدمت مخلّع و به لقب خانى ملّقب گرديد و منصب جهانپهلوانى يعنى سپهسالارى يافت و خسرو پاشا بعد از آنكه سى هزار نفر قشون او تلف شده بود خائبا به مملكت عثمانى مراجعت نمود و شاه صفى به زيارت عتبات عرش درجات فايز آمد . در بعضى از تواريخ فرنگ آمدن خسرو پاشاى سرعسكر را به استرداد بغداد از حوادث سال هزار و سى و نه هجرى نوشتهاند و مىنويسند : وقتى كه سرعسكر مزبور از رودخانهء زاد مىگذشت به واسطهء طغيان رودخانه و تندى آب چندين هزار نفر از عسكر او غرق شدند ، خسرو پاشا از محاصرهء بغداد گذشته به طرف شهرزور رفت ، زينل خان سردار ايران به جهت حفظ سرحدّ قشون خود را به طرف همدان كشيد و دستههاى عساكر عثمانى كربلا و نجف و حلّه را فتح كردند و خسرو پاشا از شهرزور به طرف حسنآباد كه ما بين شهرزور و همدانست حركت كرد و قلعهء مهربان را لشكر عثمانى محاصره كردند زينل خان با چهل هزار نفر از همدان به طرف قشون عثمانى روانه شده جنگ سختى مثل جنگ چالدران بين فئتين درگرفت و زينل خان شكست خورده در چهاردهم رمضان منهزما به اردوى شاه صفى كه در بشبرماغ بود پيوست و به حكم شاه صفى سر او را بريدند و لقب خان خانانى و سردارى را به رستم خان والى تبريز دادند . خسرو پاشا بعد از اين فتح به جلو رانده تا به حسنآباد كه قرارگاه خوانين بنى اردلان بود رسيد ، احمد خان والى اردلان فرار كرد و قلعهء اردلان را قشون عثمانى متصرّف شدند . در بيست و هشتم اين ماه خسرو پاشا به حوالى همدان رسيد و اكثر اهالى همدان فرار كردند و بقيّه مقتول شدند و باغات و بيوتات شهر ويران و معدوم شد ، بعد از شش روز قتل و غارت در همدان روز هفتم قشون عثمانى از اطراف همدان به سمت درگزين حركت كرد و درگزين را نيز مثل همدان قتل و نهب نمود و خسرو پاشا كه عازم قزوين بود فسح عزيمت كرده از درگزين متوجّه بغداد شده از دامنهء الوند و بشبرماغ كوچ بر سر كوچ تا ظاهر بغداد براند و قلعهء بغداد را در كمال سختى در بند محاصره ديد و صفى قليخان سردار و حاكم بغداد با نهايت جلادت به مدافعه مىپرداخت ، در سيّم ماه ربيع الاول حكم يورش عمومى داده شد و در اين يورش