محمد حسن خان اعتماد السلطنه
820
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
اردوى شاه طهماسب به كنار آب ارس آمد و از آنجا كوچ بر سر كوچ به پاى قلعهء خلاط نزول كرد و اين قلعه را محاصره نموده پس از چندين روز محاربه مقهور و مسخّر كرد و امرائيكه به طرف وان رفته بودند حكمران وان و قشون كرد را شكست دادند و ساير امرا نيز در هرنقطه فتوحات مىكردند مگر بيرام بيگ قاجار كه به اتّفاق كيخسرو گرجى به داوايلى رفته بودند كه او از اسكندر پاشا حاكم ارزن الرّوم كه سپاهى فراوان داشت منهزم شده و اين خبر مسموع شاه طهماسب گرديد ، لهذا اسمعيل ميرزا را با دسته قشونى به دفع اسكندر پاشا به ارزن الرّوم فرستاد ، و اسكندر پاشا به تجهيز لشكر و اسباب جنگ با اسمعيل ميرزا پرداخت و از قلعه بيرون آمده با سپاهى وافر پا در ميدان قتال نهاد و جنگ سخت خونريزى فيما بين اتفاق افتاد ، آخر الامر كار عساكر عثمانى زار شده راه فرار پيش گرفتند و اسكندر پاشا با جمعى به شهر ارزن الرّوم بگريخت و لشكر قزلباش قشون عثمانى را تعاقب كرده از آنها مىكشتند و از كثرت اضطراب و اضطرار چندان اسب و آدم در خندق شهر ارزن الرّوم افتاده بود كه مالامال گشته و در اين جنگ عدهء كثيرى از حكّام و سركردههاى عساكر عثمانى مقتول و برخى دستگير گشتند ، گويند در آن جنگ دو هزار و پانصد و هفتاد و شش نفر از لشكر عثمانى به عالم ديگر روانه شدند . بعد از اين شكست عثمان پاشا حاكم قرامان و خضر پاشاى ذو القدر كه در ارزنجان بودند نيز فرار بر قرار اختيار كردند ، آنگاه اسمعيل ميرزا به اردوى شاه طهماسب پيوست و شاه طهماسب به طرف ارجيس راند و به حوالى قلعهء عادلجواز نزول كرد و اين قلعه را كه در كمال متانت بود محاصره نمودند و جنگهاى سخت فيما بين اتفاق افتاد و مدّتها اين قلعه دربند محاصره بود و عثمانيها در مدافعه كمال سعى را به عمل مىآوردند . وفات شرف الدين على بافقى . آمدن پهلوان قلى سلطان اوزبك از خوارزم به طرف اسفراين و كشتن مجنون سلطان شاملو حاكم اين ولايت را در جنگ و تاختن اوزبكان اين ولايت را كه پس از نهب و غارت به بلاد خود بازگشتند . اروپا - ( سويس ) - كنراد كه يكى از حكماى طبيعى بود كتابى در علم حيوانات تأليف نموده آنچه قدماء در اين فنّ نوشته بودند جمع كرده و تحقيقات