محمد حسن خان اعتماد السلطنه
761
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
اروپا - ( پرتوغال ) - مالاككا كه مدّت بيست و پنجسال بود از مملكت سيام مجزّا و خارج و مملكتى عليحدّه شده و مركز تجارت چين و عربستان و ايران و بنگاله و سيام و جزاير فليپين گرديده به تصرّف البوكرك درآمد . ناميدن البوكرك پنج جزيرهء واقعه فيما بين سلبس و ژيلول را جزاير ملوك يعنى جزاير ادويه زيرا كه در اين جزاير اقسام ادويه از قبيل ميخك و هل و غيره وجود دارد . انكشاف جزيرهء نول گينه . ( لهستان ) - فتح اسملنسك به دست عساكر روس . [ سنهء 921 هجرى - سنهء 1515 مسيحى ] آسيا - دادن شاه اسمعيل ايالت خراسان را از سرحدّ سمنان تا كنار جيحون به شاه طهماسب و قرار دادن امير خان تركمان را لله و اتابيك شاهزاده . خراب كردن و انتزاع نمودن سلطان سليم خان قلعهء كماخ را از تصرّف گماشتگان شاه اسمعيل . جنگ نور على خليفه روملو با مصطفى پاشا از سردارهاى عثمانى و كشته شدن نور على . هم در اين سال علاء الدّوله ذو القدر در جنگ سنان پاشا كشته شد . تبيين آنكه علاء الدوله ذو القدر از يكطرف اظهار اطاعت به سلطان قانياد « 1 » سلطان مصر مىنمود از طرف ديگر دم از انقياد سلطان عثمانى مىزد و از دو جانب اخذ وجه مىنمود و مىگفت دو مرغ دارم يكى بيضهء طلا مىكند و يكى نقره ، و مقصود او سلطان عثمانى و سلطان مصر بود . خلاصه سلطان سليم خان كه خيال داشت باز در اين سال به قتال شاه اسمعيل پردازد ذخيره بسيار در سرحدّ علاء الدوله جمع كرد علاء الدوله غنيمت شمرده آن ذخيره را غارت نمود سلطان سليم خان چون خبردار شد از خيال جنگ با شاه اسمعيل منصرف گرديده به صوب مرعش روانه شد ، علاء الدوله كه تاب مقاومت نداشت به جانب كوه دريا بر فرار كرد « 2 » ، سلطان سليم خان سنان پاشا را با چهل هزار سوار از عقب او فرستاد و مقدمه سپاه عثمانى در جبال مذكور به او رسيدند ، علاء الدوله با پسرش سليمان بيك از كمين بيرون
--> ( 1 ) . احسن التواريخ : سلطان قانسو . ( 2 ) . احسن التواريخ : علاء الدوله چون تاب مقاومت نداشت لواى فرار به جانب كوه درنا برافراشت .