محمد حسن خان اعتماد السلطنه
718
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
سنّ از عهدهء حكمرانى برنيامده محمّد بابر ميرزا ولد ميرزا عمر شيخ بن سلطان ابو سعيد بدين ساحت شتافته سلطنت كابل و غزنين و مضافات خاص او گرديد و مدتى متمادى سلطنت كرد . امّا ميرزا عمر شيخ در اندجان در كمال قدرت سلطنت داشت تا در سال هشتصد و نود و نه از بام كبوترخانه افتاده درگذشت . امّا ميرزا سلطان محمّد و ميرزا شاهرخ بعد از كشته شدن سلطان ابو سعيد چندى در قلاع آذربايجان محبوس بودند و پس از استخلاص ، از سلطنت و حكمرانى بهرهاى نيافتند . امّا ميرزا ابو بكر كه شجاعترين اولاد سلطان ابو سعيد بود و در زمان حيات سلطان ابو سعيد در مملكت بدخشان فرمانفرمائى مىنمود ، ابتداء با سلطان حسين ميرزا به راه موافقت رفته بعد طريق مخالفت پيش گرفت و چندگاهى زدوخورد كرد تا سال هشتصد و چهار در حدود استرآباد گرفتار گشته مقتول شد امّا ميرزا سلطان مراد كه در زمان سلطان ابو سعيد در قندهار و آن حدود حكمرانى داشت بعد از پدر چندى به ملازمت سلطان حسين ميرزا گذرانيد و مآل حال او مجهول ماند . امّا ميرزا خليل سلطان چون سلطان ابو سعيد عزيمت آذربايجان كرد او را در بلدهء هرات قايممقام خود نمود همين كه سلطان حسين ميرزا بر هرات مستولى شد او را به سمرقند فرستاد و شاهزاده در آن ولايت خروج كرده به دست يكى از امراى ميرزا سلطان احمد كشته شد . امّا سلطان ولد كه به موجب فرمان پدر در ميان امراى ارلات بسر مىبرد بعد از واقعهء سلطان ابو سعيد چيزى نگذشت كه هلاك شد . امّا ميرزا سلطان عمر كه در زمان كشته شدن سلطان ابو سعيد در سمرقند بود پس از چندگاه برادرش ميرزا سلطان احمد كه سلطنت سمرقند داشت از وجنات او تفرّس مخالفت كرده او را اخراج نمود ، و او به ميرزا ابو بكر پيوست و در هرحال كار او نيز قوامى نگرفته و مآل حالش نيز مجهول ماند . هم در اين سال يعنى سنهء هشتصد و هفتاد و سه اميرزاده حسينعلى شاه بن جهانشاه وفات كرد و سلطنت ملوك قراقوينلو زوال يافت . پوشيده نباشد كه سلاطين قراقوينلو چهار نفر بودهاند : اوّل شخص آنها امير قرايوسف بن قرامحمّد بن بيرام خواجه است كه در عهد امير تيمور خروج كرده به اسلامبول رفت و بعد از فوت امير تيمور با پانصد سوار از حدّ مصر تا كنار فرات در يكصد و هشتاد محل با كوتوالان قلاع محاربه كرده در همه جا غالب آمد و خود را به دياربكر و خلاط