محمد حسن خان اعتماد السلطنه
15
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
ميلادى كه سال واقعى است ده روز و چند ساعت بيشاز سال هجرى است معذالك نمىتوان در اين كتاب در تطبيق سالها اعتماد كرد بايد براى اطمينان خاطر به كتابها و رسالههاى تطبيقى كه در سالهاى اخير بطور متعدد تدوين شده مراجعه فرمايند و در اين كتاب فقط سال هجرى را ملاك قرار دهند . نتيجه با اين همه پژوهشگران گرامى و خوانندگان عزيز گمان نبرند كه كارى انجام يافته و متنى دقيق و صحيح به دستشان رسيده است تنها ميتوان گفت كه اعتبار اين چاپ از چاپ نخستين اندكى بيشتر است و براى ارائه متنى دقيقتر هنوز كارهاى زيادى باقى است كه بر دوش ديگران مىگذارم و مىگذرم علوم اسلامى به همان نسبت كه دامنهاى وسيع و بىنهايت دارد آشفتگىها و آلودگيهاى بسيارى نيز در آن راه يافته بخصوص در علم تفسير و علم رجال و علم حديث و علم فقه و علم تاريخ كه دامنهدارتر از همهء آنهاست آشفتگى بيشتر ديده مىشود و اگر كسى مدعى شود كه در اين راه كارى انجام داده دليل بر اين است كه هنوز در موقعى قرار دارد كه به عظمت كار پى نبرده است هزار و چند صد سال صدها هزار نفر از نوابغ عالم اسلامى به تحقيق و تتبع در اين دانشها اشتغال داشتهاند اما حكايت همچنان باقى است و اينهم شايد از كرامات قرآن باشد . قُلْ لَوْ كانَ الْبَحْرُ مِداداً لِكَلِماتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِماتُ رَبِّي وَ لَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً . تهران - شهريور 1363 محمد اسماعيل رضوانى