اول : القاضى الامام ابو زيد عبيد الله بن عمر بن عيسى الدبوسى « 1 » است ، رحمه اللّه ، كه مصنف امد الاقصى است ، و مقوم تقويم الاصول و ميزان الاصول و او صاحب ولايت و كرامت بوده است ، و او را در سمرقند و بخارا با فحول علماء مناظرات و مباحثات واقع شده است ، و كان ممن يضرب به المثل فى النظر ، وفات او در سنهء ثلثين و اربعمائه بوده ( 430 ) و قيل اثنين و ثلثين و اربعمائه ( 432 ) و مدت حيات او شصت و سه سال بوده است و در مرثيهء او بعضى از فضلا گفته‌اند : نظم لوصور الشرع شخصا فاستفاض دما * بلطم خد و شق الجيب بالايدى لم يبلغ العشر مما كان يلزمه * من البكاء على القاضى ابى زيد ديگر القاضى الامام ابو جعفر محمد بن عمرو الشعبى « 2 » است ، رحمه اللّه و او استاد مولانا شمس الائمهء حلوائى است ، و استاد قاضى ابو زيد ، و گويند يكتار موى مبارك رسول صلى اللّه عليه و سلم با امام شعبى است رحمه اللّه . و ديگر قاضى امام اسمعيل مستملى است ، « 3 »

--> ( 1 ) - او از مردم دبوس ، شهركى ميان بخارا و سمرقندست ، فقيه حنفى است و موجد و مخترع علم خلاف ، و اوراست : كتاب التعليقه در همين علم ، و منصور بن محمد سمعانى را كتابى بررد ابو زيدست بنام الاصطلام ، تأليفات ديگر وى عبارتست از : الاسرار فى الاصول و الفروع ، الانوار فى الاصول ، تأسيس النظر فى اختلاف الائمه ، خزانة الهدى فى الفتاوى ، شرح الجامع الكبير للشيبانى فى الفروع . « لغت‌نامه و هدية العارفين ج 1 ص 648 » ( 2 ) - ابن الاثير اينچنين از وى نام برده : ابو جعفر محمد بن عمرو بن الشعبى القاضى الاسروشنى حدث ببخارا ، و نسبت او را بشعبى ، ابن فريغون محدث مشهور داده است « اللباب فى تهذيب الانساب » اسروشنه و اشروسنه ، بضم اول و فتح سبن شهر بزرگيست بماوراء النهر از بلاد هياطله بين سيحون و سمرقند و از آنجا تا سمرقند بيست و شش فرسنگ است . « مراصد الاطلاع » ( 3 ) - قاضى امام ابو ابراهيم اسمعيل بن محمد بن عبد اللّه مستملى بخارى متوفى در سنهء 434 شارح كتاب مشهور « التعرف لمذهب اهل تصوف » و اين شرح بسال 1912 مسيحى در لكهنو بطبع رسيده است . « كشف الظنون ذيل التعرف و هديه ج 1 ص 210 و شرح تعرف »