ملا شيخعلى گيلانى
23
تاريخ مازندران ( فارسى )
باشد ، نبى را ارسال ملك لازم نيست و مرسل و غيره را هست . از جملهء انبياء سيصد و سيزده نفر مرسلاند . حمد اللّه مستوفى در تاريخ گزيده نوشته كه هفتاد و سه نفر را نام يافتهام و سى و شش نفر را وراى حضرت ختمىپناه در فرقان مجيد نام هستند كه با آن سرور بشر سى و هفت باشند « 1 » گويند « نبى » از « نبأ » كه بمعنى خبر باشد مشتق است و لختى به معنى بلندى اخذ كردهاند و به معنى « راستدارنده » در قرآن صريح است . در باب ادريس و ابراهيم مىگويند « صديقا نبيا » يعنى راستگوى راستدارنده . تمامى ابناى آدم از سه پسر نوحاند : سام و حام و يافث . سام وصى پدر است و او را نه پسر بودهاند . برخى شش نفر گفتهاند . ارفخشد پسر سام است و كيومرث ابو الملوك پسر ارفخشد و اسود كه شهر نينوى و رحبه و اكله از بناهاى اوست . و درج « 2 » كه در ميان ارباب تاريخ جز نامى از آثارش چيزى نيست و لاود كه فراعنهء مصر از نسل اويند و عيلم كه عمارت خوزستان به دو منسوب است و هيتال پسر اوست و خراسان و كرمان و مكران پسران هيتال و عراق پسر خراسان . اهواز و پهلو پسران اسودند و فارس پسر پهلو و لورد كه آذربايجان و اران و ارمن و موغان پسران اويند « 3 » . و ارم كه قوم عاد و ثمود از اولاد اويند . گويند واضع باغى است مشهور به باغ « ارم » و برخى بر انند كه ارم باغ شداد است كه چون هود پيغمبر توصيف بهشت الله تعالى كرد ، وى در عوض بساخت . بنابراينكه شداد از احفاد ارم است ، اين باغ را اضافت به دو كرده ، ارم مىگويند . انورى راست :
--> ( 1 ) - نظير اين مطالب در حبيب السير نيز آمده است ( حبيب السير چاپ اول تهران ص 7 ) ( 2 ) - در حبيب السير ص 13 : يورج . ( 3 ) - و يورد كه به قول حمد اللّه مستوفى چهار پسر داشت : آذربايجان و ارن و ارمن و موغان ( حبيب السير ص 13 )