اشرف اعظم فرمانده كل قوا دامت عظمته داير به فرسودگى ذات مباركش در مقابل ناسپاسى مفسدين و كناره‌گيرى از خدمت رسيده اين‌جانب را به مخابره تلگراف مستقيم بدون رعايت قوانين موضوعه ادارى وادار نموده است . اگر با ديده انصاف توجهى به وضعيات قبل از حوت 1300 شده و با اوضاع كنونى مملكت در طبق موازنه و مقايسه گذارده شود ، كمتر فكر و عقيده وجود خواهد داشت كه خدمات و فداكاريهاى اين مدت بندگان حضرت اشرف سردار سپه فرمانده كل قوا دامت عظمته را تشخيص نداده‌اند و تصديق ننمايند كه با فقدان تمام وسايل و ملزومات جنگى قدمهاى سريعى براى تكامل و بسط تشكيلات قشون برداشته و باوجود موانع لاينحلى كه سرتاسر مملكت را فراگرفته بود خويشتن را براى نجات وطن از گرداب فلاكت و انحطاط آماده و با شهادت تاريخ تنها سرباز فداكارى بوده است كه با مشكلات سياسى فوق التصور و عدم ادوات ضرورى در مقابل حوادث شومى [ كه ] « 1 » استقلال مملكت را تهديد مىنمود اثبات وجود نموده خود را براى مواجهه با هرحادثه حاضر و تأمين سعادت وطن را وجهه همت خويش فرموده . خستگى و تاثر خاطر معظم‌له ضربهء مهلكى است كه به دماغ « 2 » و افكار نونهالان دبستان شهامت « 3 » و لياقت او وارد شده به ما اجازه مىدهد بفهميم كه جانبازى و فداكارى در اين مرزوبوم و در بين جامعه كه محروم از عاطفه هستند همين است كه امروز مبارزين و پيشوايان ملت معمول داشته فرصت و اجازه داده‌اند عده‌اى مفسد به تحريك و به نفع سياست خارجى به ناجى وطن و محيى قشون از حدود خود تجاوز و در نتيجه ياس معظم‌له مملكت را به دره‌هاى مهيب بدبختى معلق [ نمايند ] و اگر در مملكت ما يافت نشود دماغهايى كه مميز سعادت و تيره‌روزى بوده و جامعه را به فهم اين نكته ارشاد نمايند نظاميان ايران يعنى همان سربازانى كه بازوان تواناى « 4 » قائد نيرومند قشون پروريده خوب تشخيص داده و فهميده‌اند كه تنها بقاياى افتخارات آنها منوط به بقاى زمامدارى ذات مباركش بوده ننگ و اهانتهايى كه نالايقترين عمله اروپايى به اسم مستشار نظامى تحميل سربازان وطن مىنمود فراموش نخواهد كرد . عشق و علاقه حسى است كه اگر در دماغ [ و فكر ] بشر نباشد هيچ انديشه و تصميمى را انسان به عرصه وجود و عمل نگذارده و بدون تظاهر خارجى در طبقات مغز و در

--> ( 1 ) . مواردى كه در اين صفحه و صفحه بعد بين [ ] آمده ، براساس متن منتشر شده همين تلگراف در كتاب « خاطرات نخستين سپهبد ايران » صص 563 - 562 ، يادداشت شماره 170 ، افزوده شده است ( ويراستار ) . ( 2 ) . در منبع مذكور « به دفاع افكار » آمده است ( ويراستار ) . ( 3 ) . اصل : شهادت . موارد اصلاح شده در اين دو صفحه نيز با توجه به منبع پيشين صورت گرفته است . ( 4 ) . اصل : نيرومند .