محمد رضا واليزاده معجزى

72

تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )

سردار خان و آن عده را هرروز به اعمال شاقه واداشته ، گاهى چوب مىزدند و زمانى در نمد پيچيده و مىماليدند . بعد از مدتى كه از توقيف اين جمع گذشت همه را مرخص كردند ، الّا سردار خان كه همچنان در زندان ماند تا اينكه به ضمانت معين السلطنه و نصر الله خان واليزاده بطور موقت او را براى دو روز آزاد كردند . ولى هنوز روز دوم نگذشته بود كه او را از ضامنها خواستند و دوباره به زندان فرستادند و او در زندان ماند تا شيخه و حسين خان و مهر على خان امير منظم نيز نزد او فرستاده شدند . بعد از چند جلسه محاكمه در دادگاه زمان جنگ در صبح يكى از روزها اين چهار نفر را با هفت نفر ديگر ، از زندان حكومت نظامى به پاى دار در محسن‌آباد آوردند و به زندگانيشان خاتمه دادند . سردار خان مرد دانايى بود ولى از آن‌جايى كه عمرش به آخر رسيده بود با همه دانايى نتوانست در مقابل حكم تقدير تدبيرى بينديشد . معروف است كه هروقت او را كتك مىزدند او به شيخه و حسين خان فحش مىداد و غرضش اين بود كه به خاطر خويشاوندى با آنها به اين وضع دچار شده [ است ] . مرحوم مهر على خان امير منظم حسنوند چون در مصاحباتى كه با سپهبد امير احمدى درخصوص وقايع لرستان به عمل آمده در همه جا به مسأله نفوذ فوق العاده مرحوم مهر على خان امير منظم اشاره كرده و اهميت او را بدان‌جا رسانيده كه به قول خودش اگر نقشه آن شبيخون را طرح نمىكرد ، به‌طور قطع خان مزبور با نقشه دقيقى كه كشيده بوده قواى غرب را از ميان برمىداشته ، لذا نگارنده بر خود لازم دانستم كه سوانح زندگى او را قدرى مفصل و جامع بنويسم كه خوانندگان كما هو [ حقه ] به دوران زندگانى او آشنا بشوند . بارى دوران زندگانى مهر على خان امير منظم را بايد به دو بخش متمايز تقسيم كرد : يكى زندگى او در سنوات هرج‌ومرج تا هنگامى كه قواى غرب مأمور تسخير لرستان مىشود . بخش دوم زندگى او از تاريخ ورود قواى غرب به خرم‌آباد [ به بعد ] ، كه باوجود كوتاهى ، بسيار پرحادثه بوده [ است ] . مهر على خان پسر صيد مهدى خان حسنوند و از اعقاب خدايى خان معروف است كه به امر حسن خان والى به اتهام شركت در توطئه قتل محمد خان پسر لايق و رشيد اسماعيل خان والى از حليه بصر محروم گرديد . بعد از فوت صيد مهدى خان او با قدرت و نفوذ فراوانى كه در نتيجه حسن خلق و سخاوت و