محمد رضا واليزاده معجزى
362
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
نمىخورد . ( براى آگاهى از دفاعيات خوانين بنگريد به : شهسوارى ، تقى : « برگى از تاريخ عشاير » . شقايق ، سال 1 ، شماره 1 ، ( بهار 1376 ) صص 68 - 57 . آقاى يد اللّه خان اسديان فيلى ( يد اللّه خان ) در مصاحبهاى جريان بازداشت و محاكماتشان را بيان نمودهاند . در خاطرات ايشان نيز به متشنجسازى محيط دادگاه اشارهاى نشده ولى به فرمايشى بودن جريان دادگاه تصريح شده است : « از دادگاه تهران با خرمآباد تماس گرفتند و گفتند اينها محكوم نيستند ! سرانجام مجبور شدند پروندهسازى كنند » . ( بنگريد به : سيفزاده ، سيد محمد : « بازمانده يك نسل ، گفتوگو با يد اللّه اسديان فيلى » . شقايق ، سال 1 ، شماره 2 ( تابستان 1376 ) ص 25 ) . همچنين براى آگاهى از جريان زندانى شدن خوانين و تبعيد عائلهشان بنگريد به خاطرات خانم سلطنت اعظمى بيرانوند كه در فصلنامه لرستانپژوهى ، سال 1 ، شماره 3 و 4 ( پاييز و زمستان 1377 ) صفحات 272 تا 280 منتشر شده است ؛ [ ويراستار ] . ( 21 ) - اين نوع سودها ، داستان جايزه مخترع شطرنج را تداعى مىكند . شرامشاه پادشاه هند وقتى كه شنيد مخترع شطرنج از اتباع اوست ، بىاندازه خرسند شد و او را خواست و گفت هر جايزهاى را آرزو دارى بگو تا به تو بدهم . او گفت : « امر بفرماييد كه دانه [ اى ] گندم در خانه اول [ صفحه شطرنج ] بگذارند و در خانه دوم دو گندم و در خانه سوم چهار گندم و خانه چهارم هشت دانه گندم و مرتبا آن را مضاعف كرده ، در خانه بعد قرار دهند ؛ و هرمقدار گندم در خانه شصت و چهارم جمع شده به من بدهند » . شاه گفت : « اينكه چيزى نيست » و خيال كرد كه [ در ] خانه اخر چند من بيشتر [ گندم جمع ] نمىشود . ولى فردا كه حساب آن را از محاسبين خواست از فرط تعجب مات و متحير شد ؛ زيرا رئيس محاسبان [ . . . ] گفت : جايزهاى را كه [ . . . جناب عالى ] مىبايست به اين مخترع بدهى ، اين است : 615 / 552 / 309 / 707 / 434 / 467 / 184 و اين مقدار غله در دنيا بدست نمىآيد . ( 22 ) - دكتر حسين مرزبان ملقب به سعيد الممالك كه در روز 16 دىماه 1372 دار فانى را وداع گفت فرزند ميرزا حسن خان معروف به منشىباشى و نواده ميرزا موسى خان سرحددار از صاحبمنصبان وزارت امور خارجه بود . او پس از انجام تحصيلات در ايران با كمك پدر دانشمند خود براى تكميل تحصيلات در رشته طب عازم اروپا گرديد و پس از شش سال تحصيلات عاليه در علم طلب در امراض چشم