محمد رضا واليزاده معجزى

321

تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )

كمرسياه واقع در غرب خرم‌آباد پر بود از درخت انگور كه به مرور توسط ساكنين قراء ده‌پير از ميان رفت . در بعضى جاهاى فىمابين راه چگنى به طرهان هم خود بنده جنگل انگور ديده‌ام ، همين‌طور جنگل چنار خيلى جاها . معروفترين جنگلهاى لرستان در بخش پاپى و سركوه هميان و كشماهر طرهان و كوههاى رباط و الشتر قرار دارند . جنگل انبوه ريمله توسط اهل محل از ميان رفت ، در حالىكه بهترين جنگل لرستان بود ، همه درختهاى مثمر اعم از گلابى و پسته كوهى و زالزالك و آلبالو و زردآلو و غيره . بيشتر خاك چگنى و كهله مستور از جنگل است كه از تاريخى كه ملى شده خوب حفاظت مىشود و آن قسمتها كه در شرف زوال بود دوباره احياء شده و جوانه‌هاى آنها رشد كرده‌اند . بعضى جنگلها شباهت كامل به باغ دارند كه بعضى را معرفى كرديم . بنده درباره آنها تحقيق كرده‌ام . يك پيرمرد صد و بيست ساله مىگفت مقارن عصر نادرى كه على مردان خان والى لرستان بود ، تركها با لشكرى انبوه به لرستان روى آورده بودند و على مردان خان سخت مىكوشيد كه آنها را از لرستان بتاراند و بالاخره موفق هم شد . او در ضمن مدافعات خود نذر كرده بود كه اگر در لرستان به تركها فايق آمد در سراسر لرستان هفتاد قطعه باغ غرس كند . آن پيرمرد مىگفت بعيد نيست اين باغهاى انار و گردو و انگور و غيره باقىمانده آن باغها باشد . در هرصورت غرض نشان دادن اهميت جنگلهاى لرستان بود كه خوشبختانه از تاريخى كه ملى شده كسى نمىتواند به قطع درختان جنگلى دست بزند . به عقيده بنده بهترين جنگلهاى لرستان در منطقه قلايى قرار دارد و آنها يك نوع درخت مىباشند كه هفت جور ثمر مىدهد و يكى از اثمار آنها نوعى گزانگبين است كه شباهت به شكر دارد و در طب قديم به كار مىرود . خيال مىكنم نظير اين جنگل در منطقه ديگر ايران و شايد در دنيا وجود نداشته باشد . اين جنگل هم فىمابين قلايىها قسمت شده و هركشاورز از سهم خود بهره‌بردارى مىكند . يك قسمت از اثمار اين درخت در صنعت به كار مىرود و دو سه جور آن مأكول است . مخصوصا گزانگبين آن خيلى شيرين و خوش‌طعم است و تصور مىرود كه قابل استفاده در ساختن « شيرينى گز » هم باشد . جنگلهاى فراوان انبوه لرستان يكى از منابع بزرگ و سرشار ملى است [ . . . ] جنگلهاى نواحى گرمسيرى لرستان و جنگلهاى انبوه كبيركوه غالبا [ شامل ] پسته وحشى و اشجار مفيد ديگر است كه به وسيله پيوند زدن با پسته اهلى مىتوان آنها را اصلاح كرد و بدين وسيله يك قلم