محمد رضا واليزاده معجزى

314

تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )

در سال 1329 احساسات ضد انگليسى در لرستان به نهايت رسيده و تنها آرزوى مردم لرستان ملى شدن صنعت نفت و اداره آن به دست مهندسين ايرانى بود . از جمله حوادث مهم اين سال يكى هم انتصاب آقاى دكتر مصدق به مقام نخست‌وزيرى به منظور اتمام قضيه ملى شدن صنعت نفت بود . هرروز سيل تلگراف از خرم‌آباد به تهران جارى بود ؛ حتى شخصى كه قادر به اداره كردن جسم خود هم نبود ، به دكتر مصدق تلگراف مىزد كه با هزار نفر سوار انتظار دستور دكتر را دارد كه چه كشورى را براى ايران تسخير كند . لرستان در غوغاى نفت و ملى شدن آن چون اين كتاب مربوط به تاريخ لرستان است و نقشى كه اصل مسأله نفت و استيفاء حق ملت ايران از اين ماده - كه به حق طلاى سياهش خوانده‌اند - واجد اهميت است ، لذا بىمناسبت نيست كه بر اين كتاب فصلى به نام غوغاى نفت از سال 1329 تا 1333 بيفزاييم ، خاصه اينكه لرستان فيلى جزو حوزه امتياز دارسى هم بوده است . علاوه بر اين از تاريخ ملى شدن نفت تا هنگام انعقاد قرارداد با كنسرسيوم نفت هوش و حواس و شور و احساس لرستانيان چنان با موضوع نفت رابطه و بستگى و اتحاد داشته است كه براى نشان دادن ميزان و اندازه آن واژه‌اى و جمله يا عبارتى نداريم . ملى شدن صنعت نفت و تصور اينكه روزى ايران مالك بلا استقلال اين منبع عظيم ثروت خواهد شد كه هرطور خود صلاح بداند آن را در راه سازندگى ايران و رفع نواقص كار و بالا بردن سطح تمدن و ترقى ملت ايران به كار برد همه را از حال طبيعى خارج ساخته و مبدل به يك شعله آتش نموده بود . از شدت احساسات قدرت تفكر از ملت ايران سلب شده بود . در همان روزها يك نفر از هم‌شهريهاى خرم‌آباد را مىشناختيم كه با همه ثروتى كه گرد آورده بود ، خارج ساختن يك مسكوك يك ريالى از كف او خالى از زحمت نبود . همين شخص به قدرى تحت تأثير احساسات ميهن‌دوستى قرار گرفته بود كه به دكتر مصدق تلگراف كرده بود ، حاضرم نيمى از همه دارايى خود را براى موفقيت در راه ملى كردن صنعت نفت در اختيار دولت بگذارم . از اين قبيل تلگرافها و نامه‌ها و طومارها زياد داشتيم و بعيد نيست كه يك قسمت از لجاجت دولت آن روز در اصل حل مدبرانه و معقولانه موضوع نفت ناشى از همين ابراز احساسات مردم بود . اگرچه لرستانيان به واسطه بعد مسافت از تهران - كه به مناسبت مركزيت خود جايگاه حل و