محمد رضا واليزاده معجزى
191
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
بختيارى « 1 » با صد سوار بختيارى به كمك آنها آمده بودند . ستون ديگر به فرماندهى ياور غلامحسين خان قويمى و معاونت سلطان رحمان خانى فتحى بروجردى . تقى خان سپهوند نايب الحكومه بيرانوند و دهپير و رئيس طايفه سپهوند به اتفاق عموزادهاش عزيز الله خان و ساير خوانين منسوب به او با عده كثيرى سوار و تفنگچى مأمور كمك به ستون مزبور گرديد . اين ستون از طريق چغلوندى و دره بيژن و سراب سبز به طرف گردنه پونه حركت كرد و ستون ارشد السلطنه از طريق رنگرزان و دوليسكان و خمسيانه « 2 » به طرف راه پونه كه مركز قيام بود ، عزيمت كردند . هنگامى كه ستونهاى مزبور به گردنه پونه مىرسند ياغيان در خط الرأس كوه پونه قرار داشتهاند و چنين به نظر مىرسد كه از حركت ستونهاى [ نظامى هم ] بىخبر نبوده و لذا ارتفاعات را قبلا در اختيار خود گرفته بودند . هرستون از جناحين به سوى الوار پيشروى [ كردند ] و بالاخره در تيررس همديگر قرار گرفته و مشغول تيراندازى شدند . ستون ياور ارشد و جنگندگان بختيارى خيلى زودتر از آنچه انتظار مىرفت شكست خورده و به طرف دوليسكان و رنگرزان عقبنشينى كردند ؛ و علتش آن بود كه ياور ارشد السلطنه ، فرمانده ستون تير خورده بود و همين موجب شد كه آنها ياور را به مكان امنى برسانند . بعد از عقبنشينى ياور ارشد السلطنه فقط ستون ياور غلامحسين خان قويمى ( مشهور به زاغى ) كه تقى خان سپهوند و سواران و تفنگچيان او همراهش بودند در مقابل الوار بيرانوند بودند ؛ ولى حقيقت امر آن است كه الوار چون مستحكمات و جانپناههاى طبيعى كوه را در دست داشتند و مواضع آنان از هرلحاظ به مواضع افراد ستون برترى داشت و به عبارت اخرى آنها ارتفاعات « 3 » كوه [ را ] در اختيار داشتند و اينها در زيردست عشاير قرار گرفته بودند ، لذا مىتوانستند بدون پروا نظاميان را دچار تلفات سنگين سازند ؛ لكن به ملاحظاتى ميل نداشتند نه از نظاميان و نه از سپهوندها عده زيادى كشته شود و خشم دولت را بيش از اين عليه خود برانگيزند . باوجود اين ، اين الوار در ضمن شليكهايى كه از طرفين مىشد دو نفر از خوانين حيدر
--> ( 1 ) . مرحوم عزيز الله خان فولادوند از خوانين بسيار نجيب و محترم چهار لنگ كه در بدايت امر مورد توجه و عنايت رضا شاه بود و در سال 1310 به نمايندگى لرستان در مجلس شورا انتخاب شد ولى بعدا جزو مقصرين بختيارى قلمداد [ شد ] و بالاخره از بين رفت . ( 2 ) . اصل : خامسانه . ( 3 ) . اصل : مرتفعات .