خان جودكى است . « 1 » طايفه دلفان و تشمال نيرومند آنها به نام على مردان خان در اين زمان منطقه شمال لرستان را در دست دارد . لايارد دژيمان آنها را هشتصد نفر برآورد مىكند . « 2 » دست‌اندازى آنها به شهرهاى نهاوند و بروجرد ، سبب شكايت اهالى اين شهرها به ناصر الدين شاه در هنگام سفر بهار 1267 / 1230 او به بروجرد شد . « 3 » ازاين‌رو فعاليت آنها در اين سالها همان كشمكش سنتى ميان كوهنشينان و دشت‌نشينان است . تا آنجا كه مىدانيم ، اردشير ميرزا نيرويى به سركوبى آنها نفرستاد . هم‌چنين حسنوندها به سركردگى موسى خان در اين زمان هم‌پيمان دلفان هستند و از شرايط ويژهء آنها برخوردار بودند . وقايع‌نگاران رسمى از طايفه امرايى نيز نام مىبردند . سركردهء آنها « تشمال خان امرايى » است و برپايهء گزارش حسنعلى خان افشار با فوج خود در خدمت اردشير ميرزا بوده است . « 4 » با سركوبى آخرين شاهك نيرومند جنوب خوزستان - قوام الدين طباطبا - سلطهء قاجارها بر سراسر خوزستان استقرار پيدا كرد . با به دست آمدن اين پيروزى مأموريت اردشير ميرزا و سهام الدوله در لرستان و خوزستان پايان پذيرفت و در ربيع الثانى 1267 / بهمن 1299 مناطق ياد شده به قلمرو شاهزاده خانلر ميرزا افزوده گشتند . دورهء فرمانروايى اردشير ميرزا را بايد روزگار تثبيت و استقرار قدرت حكومت مركزى در خوزستان دانست و از حكمرانى خانلر ميرزا به عنوان زمان سركوبى طوايف نيرومند لرستان ياد كرد . با نگاهى به يك سال و نيم حكومت اردشير ميرزا در خرم‌آباد و نيز با در نظر گرفتن مدت اقامت ايلات در سردسيرهاى لرستان به اين نتيجه مىرسيم كه در طى اين مدت تنها شش ماه با ايلات لرستانى تماس داشته است و اين زمان براى پديد آمدن درگيريهاى بزرگ فرصت كمى است . از سوى ديگر در فاصله شهريور 1228 تا بهار 1229 كه ايل به گرمسير رفته بود ، شاهزاده فرصت كافى يافت تا قدرت خود را در خرم‌آباد استقرار بخشد . ازاين‌رو ايلات هم مايل نبودند خود را با قدرتى استقرار يافته درگير سازند . گذشته از اين شخصيت شاعر مسلك اردشير ميرزا ، هم‌چنين رابطهء او با سهام الدوله و نيز اردوكشى آنها به بهبهان عواملى بودند كه به موجب آنها شاهزاده چندان تمايلى به درگيرى با ايلات لرستانى را نداشت . اين سودجويى دوسويه عاملى شد تا براى مدت كوتاهى امنيت نسبى در لرستان پديد آيد . ولى با آمدن خانلر ميرزا و دستگيرى نصير خان پايان آن اعلام گرديد .

--> ( 1 ) . نك . پيشين ، ص 118 . ( 2 ) . لايارد ، پيشين ، ص 29 . ( 3 ) . نك . هدايت ، روضة الصفا ، ج 10 ، ص 511 . ( 4 ) . نك . افشار ، حسنعلى خان ، پيشين ، ص 111 .