محمد شاه در سال 1264 ه ق . بعد از چهارده سال سلطنت كه ملازم بستر بيمارى بود ، رخت به عالم باقى بست . محمد شاه صرفنظر از قتل قائم مقام كه وى را در نظر ملت ايران بدنام ساخته ، روىهم‌رفته پادشاهى با كمال و مهربان بود و از سفك دماء ، احتراز جسته ولى به واسطهء بيمارى طولانى ، شخصا نمىتوانست به وضع كشور رسيدگى كند و زمام امور را به دست مرشد و معلم خود حاج ميرزا عباس ايروانى سپرد . او هم كه مرد صاحب تدبيرى نبود كه مملكت را به ترقى و تعالى سوق دهد ، و به تمدن جديد آشنا سازد . اگر محمد شاه تحت تأثير تحريكات و تلقينات اطرافيان واقع نمىشد و قائم مقام را از ميان برنمىداشت و اين اختيارات را كه به حاج ميرزا آغاسى داده به قائم مقام واگذار مىكرد مسلما ايران از پرتو تدابير اين مرد فاضل و اديب و سياسى و مدبر به مدارج عالى مىرسيد و در رديف كشورهاى مهم دنيا قرار مىگرفت . قائم مقام علاوه‌براين‌كه از وزرا و صدور صاحب رأى و تدبير ايران بوده در ادبيات زبان فارسى نيز مقامى بس شامخ و ارجمند دارد و در نثرنويسى مبتكر سبكى است كه بعد از سبك گلستان شيواترين نثر فارسى است و اكثر ادبا عصر قاجاريه شاگرد مكتب ادبى او مىباشند . موقعى كه محمد شاه فوت كرد وليعهد او ناصر الدين ميرزا در تبريز بود . ناصر الدين ميرزا با مساعى نابغه بزرگ ايران ميرزا تقى خان اميركبير از تبريز به تهران آمد و بر اريكه سلطنت متمكن گرديد . وى باوجود حداثت سن ، شخصيت اميركبير را درك كرده بود و در بين راه فرمان صدارت و امير نظامى او را صادر كرد . اين پادشاه جوان مدعى بسيار داشت و همه خود را از او شايسته‌تر مىدانستند ولى در نتيجه كوشش و تدبير اميركبير اين موانع يكى بعد از ديگرى از ميان برداشته شد و جاده سلطنت او هموار گرديد . با اين‌كه بيشتر اوقات اميركبير در سه سال صدارت صرف درهم كوبيدن قيام مدعيان سلطنت شد مع‌هذا در همين مدت ناچيز به نحو معجزه‌آسايى كشور را به ترقى و تعالى سوق داد و آن‌چنان اصلاحاتى در شئون حياتى اين مملكت به وجود آورد كه چشم جهانيان را خيره ساخته بود . براى اولين‌بار ماليه را اصلاح كرد و سالى دو كرور تومان اضافه بر مخارج در خزانه ذخيره كرد ؛ بقاياى مالياتى را وصول نمود ؛ صنايع را ترويج و تشويق كرد و موجباتى فراهم نمود كه ايران از واردات بىنياز باشد و همه احتياجات در داخله كشور تهيه شود ؛ از مداخلات اجانب در امور داخلى ايران قويا جلوگيرى كرد ؛ ارتش را سروصورتى بخشيد ؛ در بسط فرهنگ كوشيد و