محمد رضا واليزاده معجزى
787
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
ابراز داشته و مىگويد : من به سهم خودم حالا بيشتر از هر وقت به سياست دخالت در امور داخلى ايران مشكوك هستم كه سابقا طرفدار آن بودم . بعد در دنبال اين مطالب مىگويد ايران بايد خودش براى نجات خودش اقدام كند اگرچه اشتباهات بسيار بد و بىعدالتيهاى زياد مرتكب خواهند شد اما تحمل براى آنها دشوار نيست ولى هرگاه تحت نفوذ ما واقع شوند تحمل نخواهند كرد . توجه فرمودهايد كه ويلسن در عين اظهار دلسوزى كه مىخواهد بگويد عقيده من اين است كه روس و انگليس بايد اختيار ايران را به دست خودشان بدهند و در امور داخلى آن دخالت نكنند و دست از قيموميت خود بردارند ملت و دولت ايران را ظالم [ دانسته ] و در ملفوف عبارات خيرخواهانه مىخواهد برساند كه ايرانى لياقت و استعداد مديريت ندارد و مرتكب اشتباهات بسيار بد و بىعدالتى خواهد شد . آيا ويلسن از خودش پرسيد پس اين ملت چند هزار ساله چگونه توانستهاند طى قرون متمادى نه تنها خودشان بلكه دهها ملت گوناگون ديگر را در زير پرچم ايران جمع و نگاهدارى كنند و عاليترين تمدنها را به وجود آوردند ؟ حال چه شد كه بعد از چند هزار سال يك دفعه حال اين ملت دگرگون شد و عقل و منطق خود را در قمار دوستى با دول غرب از دست داد ؟ ويلسن در پايان اظهارنظر سابقالذكر مىنويسد : ديشب من به منزل بيگلر بيگى ( منظور ميرزا رحيم خان معين السلطنه چاغروند است ) رفتم كه نمايندگان رؤساى بالاگريوه ( يعنى طوايف مير ، بهاروند ، ديركوند ، جودكى ، پاپى و غيره ) را ملاقات كنم . اينها بين خودشان تصميم گرفته بودند تا زمانى كه با ما سروكار دارند دشمنيهاى خود را با يكديگر كنار بگذارند و در دزفول گروگان بسپارند كه رفتار آنها درست و صحيح باشد و كارى را كه خلاف مصلحت كمپانى راهسازى باشد مرتكب نشوند . بعد از اين مطالب مىنويسد : اگر شيخ خزعل از ساختن راهآهن پشتيبانى كند آنها نيز پشتيبانى خواهند كرد ، اگرنه مخالف خواهند بود ؛ هر قرار و شرطى كه شيخ خزعل بپذيرد آنها هم قبول دارند . آنها تقاضاى يك نوشتهاى در اين باب از شيخ كردند كه اين نوشته را به كسان خود نشان دهند . بعد مىنويسد كه در جنوب ايران من به هر جا كه قدم مىگذارم مشاهده مىكنم صحبت از شيخ خزعل هست « 1 » و او را يك نمونهاى براى رؤساى قبايل مىشمارند كه به سياست دولت
--> ( 1 ) . حاج سيف اللّه خان والىزاده كه حسبالامر رئيس الوزراء كه توسط امير احمدى ابلاغ شده بود جهت ملاقات والى