محمد رضا واليزاده معجزى
770
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
نزد خودم محفوظ خواهد بود او وجه مزبور را از من نگرفت . ايضا آقاى حاج على اكبر محروم نقل كرد كه در شهر بغداد با ويلسن در ميان بازار مصادف شدم و او مرا شناخت و از دوستان خرمآبادى خودش پرسيد و من جواب دادم . هنگام توديع دست در جيب كرد و صد روپيه به من داد و گفت : امروز خودت و رفقايت بايستى مهمان من باشيد و تقاضا دارم شما و همه آنها امروز به حساب من به مهمانخانه برويد و ناهار صرف كنيد . از صفات بارز اين مرد همينقدر كافى است كه از بغداد به مرحوم سردار خان والىزاده شرحى نوشته و به او تاكيد كرده بود كه قبل از ورود نيروى امير احمدى به خرمآباد ، به بغداد نزد او برود زيرا امير احمدى قصد اعدام او را دارد و هرگاه سردار خان به گفته ويلسن عمل مىكرد جانش به هدر نمىرفت . نگارنده از نامههايى كه ويلسن به دوستان و آشنايان خود ( البته بعد از اتمام ماموريت لرستان ) نوشته تعداد زيادى در اختيار دارد ولى چون آوردن متن آن نامهها موجب اطاله كلام مىشود از آن صرفنظر نموده و به ذكر ماموريتهاى او در لرستان مىپردازد . به قرارى كه در كتاب روابط ايران و انگليس در قرن نوزده نوشته شده ويلسن در سى و يكم ، ماه مه سال 1940 درگذشته است . اينك در پيرامون مأموريتهاى ويلسن در لرستان با استفاده از مندرجات كتاب سابقالذكر و افزودن مسموعات خود به شرح زير خاطر خوانندگان گرامى را مستحضر مىدارد : ويلسن تا سال 1907 در هندوستان مأموريت داشته و جزء هنگ سى و دوم بود . در اين سال به مشاراليه مأموريت داده مىشود [ كه به ايران بيايد ] در اين وقت درجه ستوانى داشته و سنين عمرش به بيست و سه رسيده بوده است . بالاخره ويلسن بعد از مسافرتهايى كه به مناسبت تهيه مقدمات ماموريت خود مىكند از محمره به اهواز مىرود و در آنجا بهسمت ويس كنسول اهواز برقرار مىگردد . ويلسن چون ماموريت داشت كه راجع به اكتشافات نفتى و راهآهن با رؤساى لرستان و سران ايلات و طوايف تماس بگيرد و نظر موافق آنها را در اين دو مورد جلب سازد لذا در اهواز به اين موضوع توجه پيدا كرد كه سران لرستان و خوزستان عموما داراى ريش مىباشند . بنابراين او مصمم شد كه هم ريش خود را رها كند و هم ملبس به لباس محلى شود . ويلسن قريب يك سال وقت خود را در خوزستان و حوزه نفت مىگذارند و مطالعات لازم را در مورد نفت و راهآهن تكميل و نقشههاى لازم را تهيه مىكند و اطلاعات مورد احتياج را از كمپانى