محمد رضا واليزاده معجزى
750
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
1 . قريب يكسوم از خاك لرستان منطقه نفوذ نظر على خان امير اشرف بود و او ادعا مىكرد والى پيشكوه مىباشد و با اين عنوان با والى پشتكوه همچشمى و رقابت مىكرد . 2 . در بخش حاصلخيز سلسله ( اليشتر ) مهر على خان امير منظم كوس لمن الملكى مىزد و علاوه بر حكومت و تنسيق امور طوايف سلسله ، دستاندازى به ولايات ثلاث هم مىكرد و در صدد قبضه كردن حكومت آن ناحيه بود . « 1 » 3 . خوانين بيرانوند در ناحيه شرقى لرستان و سيلاخور سفلى تا برسد به شهر بروجرد مالك الرقاب و حاكم مطلق العنان اين ناحيه و مخالف هرنوع ابراز قدرتى از طرف حكام يا عمال دولت بودند . 4 . طوايف باجولوند ( سگوند ، قايد رحمت ، دالوند و آروان نيز در همسايگى و جوار ايل بيرانوند صاحب قدرت و نفوذ بودند ولى . . . به امور كشاورزى و دامپرورى توجه بيشتر داشتند . 5 . جنوب لرستان قلمرو طوايف بالا گريوه ( مير ، بهاروند ، قلاوند ، پاپى و ساكى ) بود و اين طوايف در بخشهاى جنوبى لرستان فعال ما يشاء بودند . « 2 » مركز لرستان كه شهر خرمآباد باشد نيز در دست خود اهل شهر بود . دوران خودمختارى بعد از رفتن نظام السلطنه ، لرستانيان خود حاكم بر مقدرات خويش شدند و ميدان تنازع بقا يا تنازع فنا گرم شد . در اوايل بهار خوانين صادقى اليشتر : عزيز خان سردار جنگ ، على رضا خان ايل خانى و ديگران علم مخالفت عليه امير منظم برافراشته و به منطقه يوسفوند و كوليوند كوچيدند و طوايفى را كه داشتند از قبيل طايفه ميرزا جان و قلندر حبشى با آنان همپيمان شدند ، ولى طايفه ابراهيم و ديگران باوجودى در تقسيمات رعاياى آنان محسوب مىشدند چون با امير منظم روابط حسنه داشتند دعوت آنها را نپذيرفتند و اختلاف شديد بين آن طوايف و طرفداران امير منظم برقرار گرديد . امير اشرف كه هميشه با هرنوع قدرتى در حدود سلسله و دلفان مخالف بود به عزم تسلط بر اين دو منطقه آباد و وسيع حركت كرده يكسر به خاوه آمد . رؤسا و خوانين منطقه پهناور دلفان در خاوه نزد او رفته و اظهار انقياد كردند . ( از ميان رؤسا معروف دلفان فقط باقر خان اعظم السلطنه
--> ( 1 ) . ولايات ثلاث مشتمل بر سه منطقه و سه شهر ملاير ، تويسركان و نهاوند بود . ( 2 ) . همين طوايف بالا گريوه بودند كه كاروان مهم لينچ را . . . غارت كردند .