محمد رضا واليزاده معجزى
716
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
كشتهاند . بارى مهاجرين در خرمآباد سكونت داشته و براى تهيه مقدمات حركت خود با سران لرستان مانند حاج سيف اللّه خان ، شيخ على خان بيرانوند و ساير خوانين ايل بيرانوند در تماس بودند و ضمنا انتظار ورود امير اشرف را داشتند . موقعى كه رستم خان و برادرانش به خرمآباد وارد شدند ، چون به زبان محلى او را « روسى » مىناميدند « 1 » لذا در همهجا شايع شد كه « روسى » به خرمآباد وارد شد . اين خبر به مهاجرين كه از دست مظالم روسها فرار كرده بودند هم رسيد و از كلمه « روسى » خيال كرده بودند كه روسها وارد خرمآباد شدهاند و سخت دچار ترس شدند . ولى بعدا به آنها حالى شد كه منظور از « روسى » ، رستم خان طولابى « 2 » است . خبر ورود طولابيها در همه شهر منتشر شد و در نتيجه فعاليتهاى سردار خان والىزاده خواهرزاده ديوان بيگى ، همه اهل شهر به فعاليت افتادند . فاميلهاى والىزاده ، چاغروند ، سرهنگ موسى خان داماد ديوان بيگى و خوانين بيرانوند كه خواهرزاده ديوان بيگى بودند ، عموما براى قصاص از طولابيان به فعاليت افتادند . سردار خان كه از همه بيشتر تلاش مىكرد ، كربلايى نوروزى نوكرش را كه جوانى زرنگ بود با عدهاى تفنگچى به سر راه فرستاد كه در صورتىكه آنها فرار كردند او از جلو آنها را به گلوله ببندد « 3 » و همه را هلاك سازد . ولى كربلايى نوروزى قدرى در اين كار تأخير كرد و سر موقع نرسيد . بالاخره فاميلهايى كه گفتيم عموما خانه رستم خان را كه همه در آنجا بودند ، محاصره كردند و اهل شهر هركس اين قضيه را شنيد به باجگيران حركت كرد . آتش كينه و انتقام در كانون سينه والىزادهها زبانه مىكشيد بهطورى كه نتوانستند همانطور خانه را در محاصره داشته باشند تا آنها خسته شده و تسليم شوند بلكه بىحوصلگى كرده از در و ديوار خانه بالا مىرفتند و بالاخره در نتيجه اين كار عباس صارمى را كه از ديوار بالا كشيده بود [ و ] مىخواست از پنجره داخل شود يا آدم بكشد طولابيها با گلوله زدند و او آنا از پشت افتاده و در غلطيد و جابهجا فوت كرد . از اين طرف هم والىزادهها با تير پاى خان بابا خان را مجروح كردند . والىزادهها از بيرون عمارت و طولابيها از داخل با شدت به همديگر تيراندازى مىكردند . صحنه عجيبى بود . اهل شهر همه براى مشاهده اوضاع در باجگيران گردآمده بودند . عاقبت الامر مرحوم حاج سيد محمد كه از سادات محترم لرستان بودند و در نزديكى خانه
--> ( 1 ) . اصل : مىنامند . ( 2 ) . اصل : نام رستم خان نام طولابى . ( 3 ) . اصل : آتش بزند .