محمد رضا واليزاده معجزى
709
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
ساليانه كوك و غيره . پس از مهمانى و دريافت هدايا كشمكش ما بين دموكرات و اعتدال تا حدى رفع شد . نظام السلطنه در بغداد به انور پاشا وزير جنگ عثمانى گفت كه بايد همه ايرانيان خاك عثمانى را تحت سلاح آورد و به بغداد فرستاد . انور پادشاه هم به اسم « اتحاد اسلام » حكم كرد همه ايرانيهاى مقيم استانبول را گرفتند و در مال تپه « 1 » مشق داده و مسلح كردند . از متمولين به توسط خود ايرانيهاى كارچاقكن استانبول مبالغ گزاف بدل عسكرى گرفته و آنها را رها كردند « 2 » و ديگران را به جهت عراق و سوريه بردند و به كشتن دادند . بعد از شكست بغداد همان ايرانيهايى كه بدل عسكرى داده و رها شده بودند ، دوباره زير پرچم كشيدند و به جبههها بردند و از هيچ كدام خبرى باز نيامد . در بيست و سوم تير 1295 ه . ش . قشون روس به سبب انقلاب روسيه قصرشيرين و كرند و كرمانشاه را تخليه كردند [ و ] بهطرف قزوين عقب نشستند . نظام السلطنه و مهاجرين در ششم مرداد دوباره به كرمانشاه مراجعت كرده آنجا را مركز حكومت موقتى قرار دادند و تقريبا هشت ماه آنجا بودند تا در بيستم فروردينماه 1296 ه . ش . كه بغداد به دست انگليسيها افتاد ، همگى پراكنده شدند . نظام السلطنه و پنجاه نفر از مجاهدين از طريق حلب به استانبول و بقيه به اوطان خود مراجعت كردند . از سران لرستان كه از همان ابتداى حكومت نظام السلطنه در لرستان ، در زمره مستخدمين دستگاه حكومت وارد [ شده ] بودند و بعد از خاتمه عهد و پيمان نظام السلطنه با آلمانها به اتفاق او به اردوگاه صحنه حركت كردند ، عدهاى تا آخرين روز اقامت وى در استانبول از وى جدا نشدند . از اسامى اين اشخاص چند نفرشان كه از سايرين مشهورترند در نظر هست كه در اينجا ياد مىشوند « 3 » :
--> ( 1 ) . مال تپه در ساحل آسيايى مرمره ، روبهروى استانبول واقع است . ( 2 ) . واقعا دنياى عجيبى داريم ديگ طمع نظام السلطنه با همه ليرههايى كه برده هنوز در جوش است و صداى هل من مزيدش بلند و براى انباشتن خزانه او ايرانيان بدبختى كه براى دست يافتن به زندگانى بهتر به خاك عثمانى رفتهاند ، بايد به زور سرنيزه تركها و امر نظام السلطنه هموطنشان در ميادين جنگ كشته شوند . نظام السلطنه به ليرههاى آلمان و عثمانى اشباع نشده تحت عنوان بدل عسكرى پول ايرانيان را مىگيرد و بعد از مدتى خود آنها را هم اجبارا به جبهه مىفرستند . ( 3 ) . مطالب فوق به استثناء اين قسمت همه ماخوذ از كتابهاى دقيق و خواندنى مورخ شهير آقاى خان ملك ساسانى مىباشد از قبيل كتاب يادبودهاى سفارت استانبول و روابط سياسى ايران و عثمانى .