محمد رضا واليزاده معجزى
695
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
اختيارش گذاشته بودند براى خود و سوارانشان مواجب تعيين كرد . در ميان خوانينى كه با نظام السلطنه كار مىكردند مرحوم مهر على خان امير منظم چون مردى چربزبان و خوشسيما و سخى الطبع و نيز صاحب ايل و طايفه بود بيشتر از ساير خوانين مورد توجه و علاقه نظام السلطنه بود و بههمين سبب از ليرههايى كه آلمانها در اختيار او گذاشته بودند ، مبالغ زياد و خيلى بيشتر از ساير رؤساى لرستان به او مىداد ؛ بهطورى كه مشار اليه محسود اقران واقع شده بود . امير منظم از ليرههاى آلمان مقادير بسيارى پسانداز كرده و آن را در زير حوض خانه خود پنهان كرده بود و همين ليرهها بالاخره موجبات قتل او را فراهم ساخت . زيرا هنگامى كه وى از طرف سردارسپه مأمور تسخير لرستان و پايان دادن به هرجومرج و ملوك الطوايفى اين سرزمين شده بود . با اينكه امير منظم نهايت فداكارى و خدمتگزارى را در پيشرفت منظور امير احمدى ابراز كرد دفعتا امير احمدى بناى خصومت را با آن مرد خدمتگزار گذاشت و با استفاده از اختياراتى كه داشت او را اعدام كرد و همه اموالش را غارت كرد . بعدا معلوم شد به امير احمدى گزارش داده بودند كه مهر على خان چند هزار ليره در جنگ بينالملل از آلمانيان گرفته و در زير حوض خانه خود يا نقطه ديگر مدفون ساخته [ است ] . امير لشگر مزبور كه باوجود ميهندوستى و شجاعت و جانبازى در ميادين جنگ متأسفانه مقهور حس پولدوستى خود بود ، براى دست يافتن به ليرهها او را محكوم به مرگ ساخت . « 1 » نظام السلطنه در نزد آلمانيان متعهد شده بود كه چهارهزار سوار براى جنگ با سربازان روسيه كه قهرا وارد ايران شده و از هيچ نوع فجايع روگردان نبودند ، از عشاير لرستان تجهيز كند و لذا به خوانينى كه به بروجرد آمده بودند اعلام كرد كه سواران خود را در سراب زارم « 2 » حاضر سازند كه وى به اتفاق نماينده آلمان و افسران آلمانى از آنها سان ببينند . در روز موعود سركردگان لرستان سواران خود را با تجهيزات كامل حاضر كردند و [ از ] قريب دوهزار نفر سان ديده شد كه البته بعدا هم كه خوانين دلفان و اعظم السلطنه كاكاوند به آنها پيوستند بر جمعيتشان افزود [ ه شد ] ، براى اينكه بعدا در كرمانشاه روى جلب طوايف مرزى اقداماتى انجام گرفت « 3 » عده زيادى سوارهاى سنجابى با فرزندان شير خان صمصام الممالك و رشيد السلطان گوران و رؤساى كلهر ، عباس خان قباديان نوه داود خان كلهر به كمك اردوى نظام السلطنه و ژاندارمرى و همچنين يك عده سوار لرستانى و شهرهاى اطراف بروجرد ، حاضر
--> ( 1 ) . خدمات و كمكهاى مرحوم امير منظم را در فصل مربوط به تسخير لرستان مفصلا نوشتهايم . ( 2 ) . در مسافت چند كيلومترى شهر بروجرد . ( 3 ) . اصل : اقدامات شده بود .