محمد رضا واليزاده معجزى

689

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

است ، هفتاد تن از اسيران جنگى اتريش را كه از روسيه گريخته و خود را به آن‌جا رسانيده بودند با خود همدست كرد و شهر را به دست گرفتند و شعبه بانك شاهى را غارت كردند . در يزد نيز همين كار را كردند . حتى در قائن دكتر « بياخ » نامى كه اتريشى بود و ادعاى باستانشناسى داشت در ماه رمضان 1333 ه . ق . بناى تحريكات را گذاشت و تهيه مىديد كه از آن‌جا به بلوچستان برود . سرانجام نتيجه اين شد كه در پايان سال 1333 ه . ق . طرفداران آلمان نيرويى در جنوب ايران تهيه ديدند و بناى تهديد را در مجاورت سرحد هندوستان گذاشتند . عده‌اى را كه آلمانها تهيه ديده بودند به سيصد تن مىرسيد و پنجاه تن هندى و ترك و عثمانى را هم با خود همدست كرده بودند . در آن موقع پانزده هزار ژاندارم ايرانى سپرده به صاحب‌منصبان سوئدى بود كه آنها هم وعده مساعد داده بودند . « كلاين » نام آلمانى با ششصد تن از اين افراد در اطراف كرمانشاه تا قصرشيرين بناى تاخت‌وتاز را گذاشت و حسين رئوف بيك افسر بحريه عثمانى هم كه پيش از آن در جنگ بالكان با كشتى جنگى حميديه شجاعتى نشان داده بود وارد ميدان شد و فرماندهى اين عده را به دست گرفت و مىخواست از راه ايران به افغانستان برود سرانجام « ندر ماير » نام كه حامل عهدنامه‌اى محرمانه براى « 1 » امير افغانستان ، امير حبيب اللّه خان بود با كلاه نمدى و لباس خركچى ايرانى عهدنامه را در ميان بارخر خود نهاد و از سرحد عثمانى خود را به كابل رساند . همين‌كه اين وسايل تضعيف دولت مركزى فراهم شد پرنس رويس وزيرمختار آلمان در تهران نيز آشكارا وارد ميدان شد و در ماه محرم 1334 ه . ق . نخست وكلاى دموكرات مجلس سوم اين زمزمه را بلند كردند كه به نفع آلمان و به زيان روس و انگليس وارد جنگ شوند . از همان روزى كه تركها وارد جنگ شده بودند ناچار روسها و انگليسها بايست درصدد حفظ منافع خود در ايران برآيند ؛ مخصوصا وقتى كه تركان عثمانى به سرحدات ايران نزديك شدند ، اين بهانه بيشتر شد . سرانجام در خوزستان در ميان نيروهاى عثمانى و انگليس ، و در كرمانشاه و همدان و كردستان و آذربايجان جنگ در ميان عثمانيها و روسها « 2 » درگرفت و نزديك يك ثلث از

--> ( 1 ) . اصل : با . ( 2 ) . غالب افرادى كه در ناحيه غرب ايران و كرمانشاه با قواى متجاوز روس جنگيده‌اند لرستانى بوده‌اند كه از نواحى مختلف لرستان جمع شده و از خط هرسين و بيستون براى جنگ با روسها رفته‌اند . لرستانيان دو نوع با روسها مبارزه كرده بودند ، يكى به صورت جنگ رسمى پارتيزانى به دستور نظام السلطنه و مطابق نقشه‌هايى كه از كميته دفاع ملى داده مىشد و يكى هم به صورت جنگهاى انفرادى در نواحى بروجرد و سيلاخور . به‌طورى كه نقل مىكنند بيشتر از صدى هشتاد سپاهيان روسى كه در بروجرد و سيلاخور و ساير نقاط لرستان مأموريتهايى داشته‌اند به دست مردان غيور و