محمد رضا واليزاده معجزى

680

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

محاصره عشاير افتاد كه همين ماژر دماره براى نجات آنها به خرم‌آباد رفت و با كمك والى پشتكوه آنها را نجات داده و به بروجرد مراجعت كرد . بالاخره از غلامرضا خان والى پشتكوه دوست ديرين خود يارى خواست . والى قبلا پسر خود را با چهارصد سوار به كمك او فرستاد و بعدا هم خودش با سپاهى به كمك او آمد . قبلا چند فقره جنگ بين اردوى والى و بيرانوندها اتفاق افتاد و يكى از خوانين مهم بيرانوند در يكى از اين جنگها كشته شد . عاقبت الامر بيرانوندها كه نيروى مقاومت در برابر والى را نداشتند و هر سال ايام زمستان را در منطقه پشتكوه مىگذرانيدند ، صلاح خود را در دشمنى با والى ندانسته و بوسيله مير صيد محمد خان اشرف العشاير وزير والى از در پوزش وارد شده ، حاضر شدند كه با نظام السلطنه سازش كنند و مطيع امر او باشند . در اين اوقات مذاكرات مقدماتى نظام السلطنه با نمايندگان آلمانيها تمام شده و برنامه كار پيش‌بينى شده و نظام السلطنه آمادگى خود را براى مبارزه با ارتش روسيه كه وارد خاك ايران شده بودند اعلام داشته بود و مىبايستى قرارداد كتبى فىمابين نظام السلطنه و آلمانيها تنظيم و امضا شود . « 1 » در اين موقع مرحوم مستوفى الممالك نخست‌وزير ايران بود و صلاح كشور را در اعلان بىطرفى تشخيص داده بود . ولى عينا مثل جنگ جهانى دوم كه متفقين اعتنا به بىطرفى ايران نكرده و آن را اشغال كردند ، در جنگ جهانى اول هم با ما چنين كردند . روسيه و انگلستان ناخوانده وارد كشور ما شدند . هدف آلمانيها و عثمانىها از هم‌پيمانى با نظام السلطنه اين بود كه نظام السلطنه با استفاده از نيروى عشاير ، ارتش متفقين را از داخل ايران براند و همه مخارج با خود آن‌دو دولت باشد . ولى سياست دولت مركزى ظاهرا بكلّى با عمليات نظام السلطنه حاكم لرستان مغايرت داشت ولى اقدامات جدى هم عليه اقدامات و تصميمات نظام السلطنه از طرف دولت مستوفى به عمل نيامد و بعضى از مورخين خارجى اظهار عقيده كرده‌اند كه اين هم ناشى از زرنگى ايرانيان بود كه دولت مركزى با متفقين همكارى مىكرد و نظام السلطنه هم در غرب دولتى تشكيل داد و كرمانشاه را پايتخت قرار داد . از رجال بزرگ و نمايندگان مجلس عده‌اى با مستوفى و دولت

--> ( 1 ) . آلمانيها براى از ميان برداشتن قواى روس در ايران احتياج به همكارى يكى از رجال ايران داشتند و از ميان رجال آن روز حاج مخبر السلطنه هدايت و نظام السلطنه را در نظر گرفته بودند . چون دسترسى به مخبر السلطنه نداشتند با نظام السلطنه قرارداد منعقد نمودند .