محمد رضا واليزاده معجزى
592
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
بيرانوند كه هريك از اين دو سركرده مشهور با اردو و قيطول خود وارد شده بود ؛ سركردگان ديگرى هم از طايفههاى مختلف لرستان در خرمآباد گردآمده بودند تا در قضاياى قريب الوقوع آينده شركت كنند . بدبختانه هدف همه آنها غارت و چپاول بود نه اصلاح ذاتالبين و همه كيسهها را دوخته بودند تا آنها را از نقدينه و جواهرآلات خزانه نظام السلطنه پر سازند . هجوم انقلابيون به محسنآباد و غارت اموال نظام السلطنه و انتقال او به خانه امامجمعه لرستان نظام السلطنه با نيروهايش دو روز در محسنآباد مقاومت كرد . به قرارى كه چاغروندها نقل مىكنند نظام السلطنه به آقا ربيعا پيغام مىدهد كه مدعاى اين مردم چيست و چرا اينطور رفتار مىكنند ؟ و لذا آقا ربيعا و ديوان بيگى و معين السلطنه به اتفاق شيخ على خان بيرانوند و نظر على خان امير اشرف - در ظاهر به عنوان كمك و در باطن به طمع غارت اموال خصوصا نقدينه « 1 » - به محسنآباد رفته ، آن را گشودند و اموال نظام السلطنه را تاراج و قزاقان را خلع سلاح ساخته ، با همكارى سيف اللّه خان و سردار خان و ساير قواى انقلابى نظام السلطنه را دستگير و روى دوش به شهر حمل كرده ، در خانه سيد باقر بحر العلوم امامجمعه خرمآباد تحت نظر نگاه داشتند . اكثر اهالى خرمآباد در اين انقلاب كه به دست فاميل چاغروند و والىزاده به وجود آمد ، تا هنگامى كه در محسنآباد به نظام السلطنه حملهور نشده بودند جنبه بىطرفى را اتخاذ كردند ، ولى در موقع گشودن محسنآباد آنان نيز دوش به دوش ديگران به صفوف تاراجگران پيوسته و هركس به اندازهء توانايى خود چيزى از اموال نظام السلطنه را به غارت برد . عدهاى نقل كردهاند كه در خانه امامجمعه از ناحيه بعضى اشخاص رجاله و بىتربيت نسبت به نظام السلطنه اهانتهايى از قبيل هتاكى و فحاشى شده است ، ولى چون خانه امامجمعه در نظر مردم احترامى داشته و " فمن دخله كان آمنا " بوده ، گمان نمىرود اين شايعه صحت داشته باشد .
--> ( 1 ) . جمعى از سالخوردگان مىگويند امير اشرف موقعى به خرمآباد وارد شده كه اموال نظام السلطنه را مردم غارت كرده و او را به خانه امامجمعه برده بودند و او در غارت اموال حاكم دخالت نداشته است .