محمد رضا واليزاده معجزى
590
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
كرد و طولى نكشيد كه على صالح چگنى با عدهاى از تفنگچيان چاغروند به سوى قلعه حركت و به تفنگچيان سيف اللّه خان پيوستند . ولولهء عجيبى در شهر افتاد و هواخواهان دو فاميل واليزاده و چاغروند نيز مسلح شدند و به قلعهء فلك الافلاك صعود كردند . حتى مير شيخ على ساكى كه خودش از عمال حكومت و مقرب الحضرت بود ، به اتفاق سردار خان والىزاده ( خواهرزاده ديوان بيگى ) به يارى سيف اللّه شتافته ، برجهاى اطراف شهر خرمآباد و سنگرهاى پيرامون آن را كه بر فراز ارتفاعات متصل به شهر خرمآباد ساخته شده بود ، با نفرات خود اشغال و به تيراندازى به داخل دار الحكومه پرداختند و از هر طرف عرصه را بر نظام السلطنه تنگ ساختند . از هر جانب گلوله مانند تگرگ در فضاى خرمآباد طنينانداز بود و چند نفر از قزاقان و اهل شهر منجمله پسر قريبالبلوغى از اقوام ديوان بيگى كه بىاحتياطى كرده و روى پشتبام گردن افراخته بود ، كشته شدند . خان بابا خان خايانى كه به اتفاق سواران خود با نظام السلطنه به خرمآباد آمده و به دستور او قبلا ارتفاعات مدبه را گرفته بود ، به داخل شهر و به سوى خانه سيف اللّه خان و ديوان بيگى و آقا ربيعا و معين السلطنه تيراندازى مىكرد . جنگ فريقين در تمام روز ادامه داشت و قواى نظام السلطنه كه عبارت بود از عدهاى قزاق و عدهاى سواران بختيارى كه به اتفاق شهاب بختيارى ( معاون و پيشكار نظام السلطنه ) و سواران خايانى كه به اتفاق خان بابا خان در مدبه مشغول تيراندازى به داخل شهر بودند ، در موقعيت بسيار بدى گرفتار شده بودند . زيرا قواى انقلابى چه از بالاى قلعه و چه بر فراز برجها از پشت سنگرهاى اطراف شهر ، دار الحكومه را به دهان آتش بسته و على التوالى دستجات تفنگچى از داخل و خارج شهر به يارى آنان شتافته و با تسلطى كه به دار الحكومه و مهارتى كه در هدفگيرى و تيراندازى داشتند ، احدى از قزاقان و تفنگچيان نظام السلطنه جرأت خروج از پناهگاه خود را نداشتند . نظام السلطنه از دار الحكومه به محسنآباد فرار مىكند و امير اشرف با اردو به دار الحكومه « گلستان » وارد مىشود نظام السلطنه كه مردى جنگ ديده و تاكتيك دادن بود ، صحنه انقلاب و مواضع دولتيان و مليون را مقايسه كرده ، وخامت عاقبت خود را درك نموده ، شبانه افسران و فرماندهان قزاق را احضار و دستور داد كه با دادن تعليمات قبلى در مورد استتار و رعايت احتياط با من تبع خود