محمد رضا واليزاده معجزى

58

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

فوج نظام حركت كرده ، در كاروانسراى ماهىدشت به جمعيت بهرام ميرزا ملحق گرديد . محمد حسين ميرزا از قضايا مستحضر شده و چون تاب مقاومت در خود نديد ، با كسان و اتباع خود به تهران حركت [ كرد ] در آنجا به دستور محمد شاه با جمعى از شاهزادگان به اردبيل اعزام و در آنجا زندانى مىشود . از آن طرف شاهزاده بهرام ميرزا - پسر عباس ميرزا نايب السلطنه و برادر محمد شاه - با سپاه اردلان وارد كرمانشاه شده ، به‌جاى محمد حسين ميرزا عموزاده خود والى و فرمانفرما مىشود و رضا قلى خان والى به مقر حكومت خود ، كردستان ، مراجعت مىكند . رضا قلى خان هدايت اديب و مورخ عصر قاجار ، مشهور به « لله باشى » ، مؤلف مجمع الفصحا و متمم روضة الصفا و غيره ، در تاريخ روضة الصفا ( در جلد دهم صفحه 152 ) اين داستان را چنين نوشته است : چون نواب اميرزاده محمد حسين ميرزا حشمت الدوله فرزند شاهزاده مغفور دولتشاه را در ايالت كرمانشاهان استقلالى تمام و استجماعى كامل حاصل شده بود ، از عرض راه ( موقعى كه محمد شاه از تبريز عازم تهران و جلوس بر تخت بود ) حضرت اقدس محمد شاه به مشاورت قائم مقام « 1 » چنان صلاح دانسته كه نواب اميرزاده معظم مكرم و دانشمند بىمانند محترم بهرام ميرزا ، برادر حضرت اقدس شهريارى با استعداد لازمه روانه كردستان شده و [ حكومت ] حشمت الدوله را در آن ساحات منقضى سازد و خود به ايالت آن ولايت بپردازد . لهذا نواب اميرزاده روانه كردستان شده و به بذل و بخشش و لطف و كرم تمام اكابر و اصاغر آن ولايت را به خويش راغب نموده و سليمان خان گوران و ميرزا هدايت اللّه و محمود خان سرتيپ ايروانى كه در سليمانيه بود ، به اردوى نواب و الا ملحق شدند . نواب نور الدهر ميرزا ولد شاهزاده مغفور دولتشاه كه با جمعيتى در سرحد ذهاب متوقف بود ، تاب ثبات نياورد و به كرمانشاهان عزيمت نمود و نواب اميرزاده معظم بهرام ميرزا به كنار رود سيروان آمده ، قوام الدوله به جهت ملاقات نواب حشمت الدوله و استمالت او به كرمانشاهان رفت . رضا قلى خان والى كردستان با قشون كردستان در ماهىدشت به خدمت اميرزاده معظم

--> ( 1 ) . چون قائم مقام در دستگاه نايب السلطنه خدمت مىكرد و مسلما با دولتشاه ميانه خوشى نداشته بعد از فوت فتحعلى شاه قائم مقام محمد شاه را به عزل حشمت الدوله و نصب بهرام ميرزا بجاى او وادار ساخته و به اين وسيله تلافى كرده است .