محمد رضا واليزاده معجزى

577

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

1 . مصادره يعنى ضبط كردن اموال اهالى . 2 . پيشكش‌هاى معمولى كه هر سال دو مرتبه يكى در عيد نوروز آغاز سال ايرانيان و ديگر در هفدهم ربيع الاول روز عيد مولود حضرت رسول اكرم انجام مىيابد . در اين دو روز تمام كارمندان عالىمرتبه دولت بايد به شاهنشاه پول و يا متاع گرانبهايى پيشكش نمايند و گرنه جان و مال آنان در خطر مىافتد . 3 . پيشكش‌هاى فوق العاده كه رقم برجسته آن را رشوه و ضبط اموال و غارت و اختلاس و چپاول و ساير تعديات و اجحافات تشكيل مىدهد و جز درآمدهاى قانونى دولت ايران به شمار مىرود . « 1 » ماليات لرستان و نحوه وصول آن ماليات لرستان ( پيشكوه ) تا سال مجاعه « 2 » پنجاه و پنج هزار تومان بوده ولى در اين سال به سى و پنج هزار تومان كاهش يافته است . مرحوم مهندس حاج عبد الغفار نجم الملك كه در سال 1299 به فرمان ناصر الدين شاه به منظور بازديد سد اهواز و برآورد هزينه آن و رسيدگى و اظهارنظر در ديگر مشاغل عمرانى از طريق خرم‌آباد عازم خوزستان بوده ، شش روز در شهر خرم‌آباد توقف كرده و نقشه‌هايى تهيه كرده ، در مورد مبلغ ماليات لرستان مىنويسد كه تا زمان حشمت الدوله پنجاه و پنج هزار تومان بوده و بعد از سال قحط رسيده است به سى و پنج هزار تومان . ولى نگارنده مداركى در دست دارد كه ماليات لرستان در زمان حكومت سالار الدوله ( ابو الفتح ميرزا ) شصت هزار تومان بوده ولى سالار الدوله كه شاهزاده‌اى مغرور و خودسر بوده و چندان وقعى به مقررات و به ويژه نسق‌هاى مالياتى نداشته ، اين مبلغ را به ميل خود دو برابر كرده و تا حدى سروصداى مردم را درآورده است از جمله اسد خان والىزاده در يادداشت‌هاى خود از اين رفتار شاهزاده اظهار عدم رضايت كرده و نوشته است : " از قريه خان جان خان متعلق به او پانصد تومان مطالبه كرده است . " ولى معلوم است كه ماليات حقيقى لرستان همان شصت هزار تومان و سالار الدوله قطعا براى خيالاتى كه در سر و

--> ( 1 ) - همه [ نگارنده شرح اين مالياتها را نيز به نقل از لردكرزن آورده بود . از آنجا كه مطالب ياد شده به صورت مفصل در اختيار هست ، حذف گرديد . نك . كرزن ، ايران و قضيه ايران ، ترجمه ع . وحيد مازندرانى ، تهران : بنگاه ترجمه و نشر كتاب 1350 ، ج 2 ، ص 560 - 583 ] . ( 2 ) . قحطى اول سال 1288 بوده چنان‌كه گفته‌اند : « به سالى كه آدم‌خورى باب گشت * هزار و دويست است و هشتاد و هشت . » ولى منظور حاج عبد الغفار نجم الملك گويا قحطى سال 1296 بوده است .