ابتداى زندگانى حسين‌قلى خان نظام السلطنه ما فى اين بنده كه در سنه 1248 متولد شده بودم در زمان حيات پدر سيصد تومان مواجب داشتم و برادر مهترم مصطفى قلى خان مواجب موروث را كه هزار و پانصد تومان بود ، دارا شد به انضمام رياست غلامان ركابى . من بنده چون مشغول تحصيل در مدرسه بودم ، اعراض از كار و مواجب داشتم . تا سن بيست و دو سالگى جز اشتغال به مقدمات عربيه و قدرى از فقه و تفسير و عروض ابدا خيالم متوجه عالم ديگر نبود . پس از انقضاى عمر بيست و دو سالگى كسب معاش و حفظ شان را از لوازم انسانيت دانستم و به حكم استخاره به كلام اللّه تشبث به ذيل حكومت مرحوم مبرور حسام السلطنه « 1 » راجع بود . آن اوقات علاوه بر تحصيل مشغول مشق نستعليق و شكسته هردو بودم . با كمال دقت و سعى عريضه‌اى كه بالنسبه از حيث خط و مضمون امتيازى داشت ، نوشتم قصيده‌اى هم به وزن و قافيه قصيده معروف منوچهرى شصت كله دامغانى كه : رسم بهمن گير و از نو تازه كن بهمنجه سى و دو بيت در مدح مرحوم شاهزاده انشاد نموده ايفاد داشتم . در موقعى بشرف ملاحظه رسيده بود كه جمعى از ادبا و شعراء ارباب حل و عقد حضور داشتند . انشاء و انشاد و خط را تمجيد كرده بودند . جوابى به خط آن مرحوم صادر و شغل تحريرات مخصوص را تعيين و تضمين داده بودند . متوكلا على اللّه ملتزم ركاب شده ، سفرا و حضرا خدمت مىكردم . در سفر فارس كه سنه 1274 بود ، نايب الحكومه بوشهر شدم . مراجعت به خراسان در 1278 كه بلوچ اطراف يزد را در حكومت حشمت الدوله « 2 » غارت كرده بودند ، مأمور تعيين خط حركت و رجعت در مواقع جلوگيرى از آنها از خاك كرمان و يزد و خراسان بودم . از سيستان الى رباط هشت بادام يزد با شتر جماز سياحت كامل كردم و نقشه برداشتم . در مراجعت به اعطاى حمايل و نشان از درجه سرهنگى با يكصد و پنجاه تومان مواجب افتخار يافتم . سفر ثانى مراجعت به فارس وكيل و واسطه جمع حكام شدم و يكسال هم حاكم كازرون و ممسنى بودم . مراجعت از فارس در سنه 1274 تمام كارهاى شخصى و ديوانى حتى اختيار مخارج يوميه عيال از جزء و كل با من بود . در سنه 1287 شاهزاده به حكومت خراسان رفت حكومت اصفهان هم به ابو الفتح ميرزا پسرش ، با پيشكارى ميرزا محمد حسين ناظم الملك مفوض شد . چهل روز بعد از ورود به اصفهان ميرزا محمد حسين ناظم الملك به رحمت ايزدى پيوست . در منزل كرماب اين خبر به عرض خاكپاى

--> ( 1 ) . يعنى سلطان مراد ميرزا پسر عباس ميرزا نايب السلطنه و فاتح هرات كه در دوم جمادى الاولى از سال 1299 فوت كرده وى در لرستان هم حكومت كرده است . ( 2 ) . يعنى حمزه ميرزا برادر سلطان ميرزا حسام السلطنه .