محمد رضا واليزاده معجزى
530
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
طى و كار به ملوك الطوايفى و هرجومرج بين زنديه كشيد . مهدى خان و اغلب از رؤسا بىطرفى را صرفه حال خود دانسته و در آن بين هم دو سه نفر از اواسط الناس اين طايفه به اعتقاد بعضى به دستورالعمل يا محض استرضاى خاقان شهيد زكى خان را به قتل رسانيدند . « 1 » به كلى رشته الفت و اطمينان در ميان طايفه زنديه و ما فى گسيخت بدين واسطه ساكنين شهر ملحق به ايلات راحل شتا و صيف شده و رجوع به اصل نمودند و در اندك زمانى خاقان شهيد با زنديه كرد آنچه كرد و شد آنچه شد كه در تواريخ هيچيك صحيحا و كاملا ضبط نيست . پس در تصفيه مملكت حين حركت از شيراز مهدى خان را احضار و ملتزم ركاب فرمود و امر به كوچانيدن تمام طايفه ما فى و آنچه متكلم به زبان زنديه كه يك قسم از اقسام زبان ايلاتى است ، از خاك فارس صادر شد . به ملاحظه ترقى و كثرت عدد استيلاى قشقايى و عرب در آن اوقات بالطوع و الرغبه فورا انس و علاقه كرده تماما كوچيدند و براى آنها رعايت مصالح ملكى در تهران و قزوين و كرمانشاهان و ملاير و تويسركان به مناسبت حال بعضى را در شهر و پارهاى را در دهات و جمعى را به قانون ايليت ييلاقى محل و منزل تعيين كردند . « 2 » خود مهدى خان و محمد نظر خان و بعضى از خوانين خرده پا با هزار نفر سوار همه وقت ملتزم ركاب بودند . پسرى از مهدى خان كه اسمش تيمور خان بود ، برحسب اراده خاقان شهيد بهسمت نوكرى مخصوص به عنوان يوز باشيگرى جهانبانى در شيراز ملتزم ركاب خاقان مغفور بود . پس از اينكه خاقان مغفور بر اريكه سلطنت جلوس فرمود در اندك زمانى مهدى خان مرحوم شد و چون در آن اوان سركردگى و رياست ايل اهميت عظيمى داشت ، تيمور خان را سركرده طايفه ما فى كردند . به علاوه بعد از فتح و تصرف خراسان سرپرستى طايفه سارق و سالور تركمان و حكومت سرخس را به تيمور خان محول فرمودند . فرامين خاقان مغفور كه به خط مرحوم معتمد الدوله و ميرزا رضا قلى و ميرزا محمد نائينى است ، تماما در مرقعى نزد صدارت عظمى در كتابخانه ضبط است و الان موجود است . مجملا در سنه 1237 كه تيمور خان و محمد نظر خان مرحوم شدند ، ركن الدوله بنا به ميل مفرطى كه نسبت به ميرزا نبى خان و برادرش داشت ، خواست رياست ايلات قزوين را كه به
--> ( 1 ) . قاتلين زكى خان دو نفر از خوانين ما فى بودند به نام خان على خان ( يا على جان ) و رضا خان رجوع كنيد به تاريخ زنديه نامى ، صفحه 326 و حواشى مجمل التواريخ ، بعد نادرى ، صفحه 355 و فارسنامه ناصرى ، جلد 1 ، صفحه 221 . ( 2 ) . ايل ما فى را در سال 1198 آقا محمد خان از فارس امر به كوچ داد و بيشتر ايشان به كرمانشاهان كه موطن اصلى ايشان بود ، رفتند . تاريخ گيتىگشا ، صفحه 270 ( توضيح : نويسنده تاريخ گيتىگشا دچار اشتباه شده زيرا موطن اصلى طايفه ما فى به تصريع خود نظام السلطنه لرستان بوده نه كرمانشاهان . )