محمد رضا واليزاده معجزى

485

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

شده بوديم كه اگر على رضا خان گروسى « 1 » كه با نفرات و توپخانه خود جاى مناسبى در ارتفاعات اشغال كرده بود به داد ما نمىرسيد ، حتى قدرت فرار هم از ما سلب شده بود و در آن صورت يك نفر از ما جان سالم به در نمىبرد . سپاهى با آن عظمت به‌طورى متلاشى گرديد كه نظر على خان امير اشرف بعد از آن مقاومت مردانه موقعى كه از سنگر برخاست تا چند روز موفق به يافتن هيچ‌يك از سواران خود و يا ساير افراد اردو نشد و بعد از سه روز تفحص كه ازين قريه بدان قريه سراغ اردوى متلاشى شده سالار الدوله را مىگرفت ، بالاخره شاهزاده را كه از نوبران ( قرارگاه اردوى خود ) فرار كرده بود ، با عده‌اى از همراهانش پيدا كرد . وصول اخبار شكست اردوى سالار الدوله به كرمانشاه شاهزاده عضد السلطان كه با سوارانش مأمور نگاهدارى كرمانشاه بود و سالار الدوله راجع به او سفارش زياد به آيت اللّه مردوخ كرده بود در نهايت بىصبرى منتظر وصول مژده فتح و فيروزى بودند . آيت اللّه در تاريخ كردستان مىنويسد : « روزى ايشان و شاهزاده عضد السلطان ناهار خورده و قصد استراحت داشته‌اند دفعتا مشاهده مىكنند كه تلگرافچى اداره تلگرافخانه كرمانشاه با رنگ پريده و حال اضطراب وارد شد و بدون مقدمه گفت : " اردو شكست خورد و سالار الدوله فرار كرد و جمعيت هم متفرق و داغان شدند " . عضد السلطان به محض شنيدن اين خبر دهانش خشكيده و خون در بدنش نماند و مانند مصروع تكيه بر ديوار زد و گفت : « آخ امام ديدى چه خاكى به سرم ريختى حالا من كجا بروم و

--> ( 1 ) . على رضا خان گروسى قبلا از هواداران جدى و پروپاقرص رژيم مشروطه بود و در سفر قره‌داغ و اردبيل با چند نفر به قواى يفرم خان پيوست ولى در اين اوقات كه محمد على شاه به ايران برگشته و سالار الدوله در مغرب ايران مشغول تدارك قوا بود ، وى پشت به مشروطه كرده به اردوى شاهزاده پيوست و چنان‌كه ديديم اگر او به فرياد اردوى نيروى شاهزاده نرسيده بود ، اكثر آنها از ميان مىرفتند على رضا خان در مراجعت به گروس مورد مواخذه دولت واقع شد و به دستور دولت جهان شاه امير افشار در گروس با نيرويى به او حمله كرد و بين طرفين جنگ درگرفت و عاقبت جهانشاه خان بر وى غالب شده دستگيرش ساخت و در خلال اين جريانات على رضا خان كشته شد . غير از على رضا خان عده ديگرى از مشروطه‌خواهان معروف به قواى محمد على شاه و سالار الدوله پيوسته بودند و شديدا با مشروطه‌خواهان خصومت مىورزيدند و بعيد نيست اگر دولت از دو موقعيت استفاده نمىكرد ، مجددا محمد على ميرزا بر اريكه سلطنت ايران جلوس مىكرد . اين دو موقعيت يكى يپرم خان و مجاهدين و فداييانش بودند و ديگر اسلحه و مهمات جديد الابيتاع و توپهاى فوق العاده قوى .