محمد رضا واليزاده معجزى
450
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
شتر و الاغ صورت مىگرفت و احيانا در بعضى راههاى اصلى گارى و دليجان هم مورد استفاده واقع مىشد ، اخبار و اتفاقات مثل امروز سريع به همهجا نمىرسيد و تنها وسيله سريعى كه براى نشر اخبار وجود داشت تلگرافخانه بود كه وقايع و اتفاقات را به اطلاع مردم مىرسانيد « 1 » روى اين اصل اخبار مربوط به قيام سالار الدوله و محمد على شاه در بدايت امر با شك و ترديد تلقى مىشد ولى روزبهروز قوت مىگرفت تا اينكه نامهاى سالار الدوله به عنوان خوانين و روساى ايلات و طوايف و اشخاصى كه هواخواه و طرفدار او بودند نوشت و از آنها خواست بود كه قواى خود را براى يارى او حاضر و آماده نمايند تا هرچه زودتر بهطرف تهران حركت كنند . لرستانيان و قيام سالار الدوله هنوز امير مفخم ( لطف على خان بختيارى ) وضع لرستان را تمشيت نداده بود كه خبر قيام سالار الدوله به او رسيد . اخبار متواتر و مختلف بود همهطور مىگفتند و تعداد ارتش او را به ارقام سرسامآور و غير قابل تصورى رسانده بودند و گويى بعضى حساب سرشان نمىشد . حد متوسط ارقامى كه بر سر زبانها بود اين بود كه سالار الدوله با شصت هزار نفر عشاير مرزنشين ايران و جاف و آذربايجان و كردستان و گروس و كلهر و سنجابى و همدانى و نهاوندى به اتفاق عرب و شاهسون و غيره در كرمانشاه اردو زده و قريبا به تهران حمله خواهد شد . خبر نهضت سالار الدوله حكومت بختياريها را متزلزل كرد . امير مفخم در لرستان و بروجرد و مرتضى قلى خان صمصام در ملاير به هول و هراس افتادند و درصدد تهيه نيرو و مقابله با شاهزاده افتادند . امير مفخم از دو جهت دچار واهمه شد : يكى اينكه واژگونكننده اساس سلطنت محمد على شاه آنها بودند و اگر سردار اسعد و بختياريان قيام نمىكردند محمد على شاه و سالار الدوله از ايران تبعيد و دربهدر نمىشدند و بنابراين دشمنى بختياريها و پسران
--> ( 1 ) . يكى از قديمىترين مؤسسات دولتى در شهر خرمآباد تلگرافخانه و پستخانه آن مىباشد كه تنها اثر جاويدى است كه به فرمان ناصر الدين شاه ايجاد شده و تاريخ سيمكشى لرستان كمتر از يك قرن نيست . براى اينكه مىدانيم نخستين سيمكشى ايران در سال 1274 و 1275 قمرى به وسيله اعتضاد السلطنه شروع گرديده و چون او به خوبى از عهده اين كار بر نيامد و خساراتى متوجه خزانه دولت كرد ، لذا ناصر الدين شاه مسئوليت اين كار را به مخبر الدوله پدر مرحوم حاج مخبر السلطنه كه از رجال درسخوانده و پاكدامن بود واگذار كرد و آن مرد شريف سالهاى متمادى به بهترين وجهى تلگرافخانههاى مملكت را اداره مىكرد و بهطورىكه مىتوان گفت هيچيك از سازمانهاى دولتى اينطور پاكيزه كار نكرده . نگارنده از تلگرافخانه خرمآباد يك فقره تلگراف در دست دارد از طرف ظل السلطان در تاريخ 1297 و ديگرى از ناحيه نامدار خان ( 1298 ) و مهر « تلگرافخانه مباركه خرمآباد » را دارد .