محمد رضا واليزاده معجزى
357
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
قسمت عمده اثاثه و اموال اردوى نظر على خان را اهل شهر خرمآباد تاراج كردند . فرمانفرما به خرمآباد وارد مىشود اعظم الدوله كه از رفتار نظر على خان سخت ناراحت و خشمگين شده بود ، و ضمنا از وى واهمه داشت كه به تلافى اين شكست جنگ مهمترى راه بيندازد ، از رفتار او به فرمانفرما شكايت كرد و در ضمن شرح مبسوطى داير به خطرناك بودن مهر على خان براى دستگاه حكومت و لزوم در حبس ماندن او [ به شاهزاده ] نوشت و نامبرده را مقصر واقعى و مخرب حقيقى معرفى كرد و تقاضا نمود كه فرمانفرما شخصا به خرمآباد بيايد . اعظم الدوله پيش از ورود فرمانفرما به آقا ربيعا گفته بود ، اگر مبلغ هزار تومان بدهد او را مرخص خواهد نمود . آقا ربيعا گفته بود تهيه اين پول « 1 » مستلزم ترخيص خود من است . اعظم الدوله آقاى جواد شجاع نماينده سابق لرستان را كه ارشد اولاد مرحوم آقا ربيعا بود ، و مرحوم ميرزا هدايت اللّه بيگلربيگى پسر بزرگ مرحوم ميرزا رحيم خان معين السلطنه « 2 » و حيات پسرعموى آنها را كه سه جوان نورسيده بودند به عنوان وثيقه و ضمانت اجرايى تهيه وجه مزبور ، نزد خود نگاهداشته و آقا ربيعا را براى تأمين هزار تومان از زندان مرخص كردند . آقا ربيعا مدتى اين طرف و آن طرف در تلاش جمعآورى وجه مزبور بودند ، ولى نتوانستند آن را تهيه كنند و چون شنيدند كه فرمانفرما به خرمآباد وارد مىشود ، از ترس او به طرهان پيش نظر على خان امرايى فرار كردند . موقعى كه فرمانفرما وارد شاهآباد شد به ميرزا عبد اللّه وزيرش دستور داد مهر على خان سگوند و پسرش شير محمد خان را با جواد شجاع و هدايت اللّه بيگلربيگى و حيات كه گروگان تهيه و تدارك وجه بودند ، به چوب بست و شخصى را كه عله دالوند نام داشت ، با تخماق به قتل رسانيد نظر على خان كه داماد و رفيق آقا ربيعا بود ، وقتى كه شنيد فرمانفرما خودش به خرمآباد آمده ، شرحى به معاون الملك كرمانشاهى - صاحب تكيه معروف به تكيه معاون كه همه كاره فرمانفرما و با خود نظر على خان هم دوست بود ، نوشت و او را از كرمانشاه به طرهان خواست و معاون الملك درخواست او را پذيرفته و از كرمانشاه به طرهان نزد امير اشرف ( نظر على خان
--> كرده بود . ( 1 ) . هزار تومان در آن اوقات وجه گزافى و در حدود دويست و بلكه سيصد هزار تومان اين زمان بوده است . ( 2 ) . حاكم اسبق خرمآباد كه سرلشگر خزاعى او را در بروجرد بىگناه اعدام كرد .