محمد رضا واليزاده معجزى
306
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
اتفاق خوانين و رؤسا ايلات و طوايف و معاريف خرمآباد كه به استقبال آمده بودند ، عازم شهر خرمآباد گرديد . عين الدوله استاندارى لايق و مقتدر بود عين الدوله بعد از يك دوره هرجومرج به لرستان آمده بود و اين خودسرى و بىنظمى را سالار الدوله حكمران سلف به وجود آورده بود . سالار الدوله تا اين موقع چند نوبت به حكومت لرستان منصوب شده بود . مشاراليه منظورش از حكومت در اين سرزمين نه خدمت به ميهن بود ، نه خدمت به پدرش بود و نه مىخواست لرستان را منظم و لرستانيان را تربيت كند . او فقط يك هدف داشت و آن : « هدف استفاده از نيروى عشاير و جلوس بر سرير سلطنت » زيرا تنها عشاير سلحشور و درعينحال ساده لرستان و كرمانشاه و كردستان به سهولت آلت دست شاهزاده مىشدند و براى پادشاهى او تلاش مىكردند . سالار الدوله براى اينكه عشاير لرستان را نسبت به خودش فدايى و مريد گرداند ، آنها را به غارتگرى وادار مىكرد و با بذل و بخشش مىنواخت و در آشپزخانه او هميشه صدها نفر ضيافت مىشدند و با اين كارها آنها را براى تصرف تهران آماده مىساخت . عشاير لرستان كه [ به علت شيوه اقتصادى حاكم ] مردمى غارتگر و . . . بودند ، در نتيجه تشويقهايى كه شاهزاده از آنها مىكرد ، يكباره آنها را به غارتگرى و تعدى معتاد ساخت . عين الدوله وارث چنين وضع ناهنجارى بود . عين الدوله كه در لرستان مشهور به « سول اسپه » « 1 » يعنى سبيل سفيد مىباشد ، بر خلاف سلف خود شاهزادهاى وزين و موقر و منظم و مقتدر بود و در سايه كفايت و لياقت ذاتى چنان نظمى را در اين سرزمين بوجود آورد كه جز در زمان محمد على ميرزا دولتشاه و يا عصر ظل السلطان نظير نداشت و غير از او كس ديگر قادر نبود به آن هرجومرج و خودسرى مردم خاتمه بدهد . عين الدوله وقتى سبيلها را تاب مىداد و قيافه را عبوس مىكرد ، زهره قويترين مردان را آب مىساخت . براى اثبات قدرت و توانايى عين الدوله در اعاده نظم و آرامش لرستان اين داستان كوچك را از قول مرحوم والد نقل مىكنم . مرحوم والد گفتند : « كه در ايام حكمرانى عين الدوله مردى به او شكايت كرد كه با قاطرى كه محمول آن كالا بوده ، از منطقه بالا گريوه عبور مىكرد و در فلان نقطه با عدهاى راهزن برخورد
--> ( 1 ) . Solespe