محمد رضا واليزاده معجزى
25
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
به رودخانهها و غيره مىشد ( كه شرح كارهاى او در تواريخ عصر قاجار و به ويژه در روضة الصفا و ناسخ التواريخ بهطور كامل آمده و خواننده مىتواند مراجعه كند ) . و سه ماه بهار را به لرستان آمده غالبا در حدود رباط و زرين چقا و گاهى در اليشتر مىگذرانيد و شش ماه تابستان و پاييز را در كرمانشاه بسر مىبرد . اين شاهزاده كه يكى از عناوينش « سرحددارى عراقين » بود ، در كارهاى عراق عرب هم دخالت مىكرد و در انتخاب والى بغداد و سليمانيه اعمال نظر مىنمود و دائما با آنها مكاتبه مىكرد و كار رجوع مىنمود و چون بغداد از مركز خلافت آل عثمان فاصله زياد داشت خليفه عثمانى دخالتهاى محمد على ميرزا را زيرسبيلى رد مىكرد و به مناسبت همين دخالتها - چنانكه نوشتيم - وى را « والى عراقين » يا « سرحددار عراقين » خطاب مىكردهاند . محمد على ميرزا به استناد اينكه ساكنين عراق غالبا ايرانى هستند ، در اوقات مقتضى وجوهى از والى بغداد و سليمانيه گرفته و بدين وسيله نظارت خود را بر امور آنجا برقرار مىداشت و در واقع قدرت او در آن خطه دست كمى از خليفه ترك نداشت و تقريبا همان اقتدارات و اختياراتى را كه دستگاه خلافت عثمانى در بغداد داشت ، او هم دارا بود . كما اينكه در مواقع لزوم آنها را سركوبى و تنبيه مىكرد . هنگامى كه عباس ميرزا بهسمت ولايتعهد انتصاب شد ، محمد على ميرزا دولتشاه در كرمانشاه بر كرسى ايالت عراقين مقر داشت . محمد على ميرزا در مورد ولايتعهدى عباس ميرزا به پدرش فتحعلى شاه اعتراض مىكند محمد على ميرزا خبر انتصاب عباس ميرزا برادر كوچكترش را به وليعهدى با خشم و كين تلقى كرد . زيرا - چنانكه سابقا ذكر كرديم - وليعهدى ايران را قانونا حق محض مختص خود مىدانست . وى مردى آتشينمزاج و فاقد اراده كنترل اعصاب خويش بود ازينرو فورا راه تهران را در پيشگرفت و فتحعلى شاه را با سخنان جسورانه و ملامتآميز از اين تبعيض كه درعينحال اهانتى به شاهزاده تلقى مىشد ، به باد انتقاد و اعتراض گرفت . فتحعلى شاه پاسخ داد كه خود من هم متوجه اين نكته هستم كه با نقض قانون توارث در باب تعيين وليعهد ، دشمنانى براى خود تهيه مىكنم . فتحعلى شاه مىدانست كه از بزرگان مملكت