محمد رضا واليزاده معجزى
23
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
دارند ، در ميان آنها رقابت برقرار است ؛ نخواهند گذاشت سلطنت در ميان خاندان آنها باقى بماند و مدتها در اين خيال بود كه چگونه بين اين دو طايفه را بههم جوش دهد كه بالمره خاطرات گذشته را بدست فراموشى بسپارند و دست اتحاد و برادرى به همديگر داده ، تاج و تخت ايران را براى خود محفوظ نگاهدارند . از آنجايى كه شخصا عقيم بود و نمىتوانست فرزندانى بهجاى گذارد ، ناگزير دوشيزه فتحعلى خان دولو را كه از شاخه مخالف ايل قاجار بود به سراى خود آورده و به برادرزاده و جانشين خود بابا خان ( فتحعلى شاه آينده ) تزويج كرد و با اين سياست مدبرانه شاخه دولو را با شاخه قوينلو بههم جوش داده و از شدت وحدت نزاع و اختلاف اين دو شاخه به ميزان قابل ملاحظهاى كاست . آنگاه براى اينكه اين رشته را هرچه بيشتر محكم سازد تا براى هميشه ثابت بماند ، به جانشين خود فتحعلى شاه اندرز داد كه بهطور حتم فرزند اين زن را به نيابت سلطنت خويش برگزيند تا طايفه دولو ( يعنى يوخارى باش ) يكباره از صميم قلب به خدمت گراييده و دقيقهاى از دقايق پشتيبانى و جانفشانى خود را جهت تحكيم مبانى سلطنت جديد البناء قاجاريه دريغ ندارند و چنانكه ديديم فتحعلى شاه نصيحت عم خود را به كار بست و با وجود اعتراضات شديد ، [ به ويژه ] - وقتى [ كه با ] پرخاشهاى اهانتآميز محمد على ميرزا دولتشاه پسر بزرگتر خود [ روبرو گشت ] از اجراى تصميم در مورد برقرارى عباس ميرزا به مقام ولايتعهدى انصراف حاصل نكرد - و با اينكه عباس ميرزا قبل از مرگ فتحعلى شاه به جهان ديگر شتافت باز هم از اين تصميم بازنگشت و باوجود داشتن چهل و نه پسر محمد ميرزا پسر بزرگ عباس ميرزا [ را ] بهسمت جانشين خود معين كرد و الحق از اين تدابير آقا محمد خان حداكثر نتيجه گرفته شد ، زيرا موقعى كه عباس ميرزا بهسمت وليعهدى معرفى گرديد چون پدرش فتحعلى شاه ( اشاقه باش ) بود [ و ] مادرش از طايفه دولو ( يوخارى باش ) ، او در واقع عصاره و چكيده اين هردو طايفه محسوب مىگرديد لذا مورد علاقه و محبت هردو طايفه بود و اگر اين سياست آقا محمد خان نمىبود يحتمل در آن موقع كه قاجاريه تازه به سلطنت ايران رسيده بودند گرفتار كشمكش و اختلافات داخلى ايل خود شده ، قدرت آنان روزبهروز كم شده ، رو به انقراض مىگراييد . اين بود علت اصلى سلب حق ولايتعهدى از محمد على ميرزا دولتشاه و واگذاشتن آن به عباس ميرزا نايب السلطنه . علاوهبراين ، علل وجهات ديگرى هم داشته كه نسبت به مطالب مذكوره در درجه دويم قرار دارند ولى درعينحال در انتقال اين مقام به برادر كوچكتر بىاثر