محمد رضا واليزاده معجزى
196
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
مىشود ، به كلى متروك بوده و اهل خرمآباد از اجرهاى آن براى ساختن خانه و سنگر استفاده مىكردهاند . ولى در سال مزبور به دستور سردار سپه كاملا تعمير گرديد و بههمين مناسبت نام آن را به « قلعه سپه » تبديل كردند . فلك الافلاك مشتمل بر دو دستگاه عمارت تقريبا به شكل اندرون و بيرونى است كه داراى اطاقهاى متعدد و وسيع است و بر پيرامون آن برجهاى محكم و مرتفع ساخته شده است . فلك الافلاك از شهريور 1320 به بعد انبار مهمات بوده و بعد كه مهمات به خارج از شهر انتقال داده شده ، به كلى متروك شده و چون ارتش جهت حفظ بنا هيچگونه اقدامى نكرده ، به مرور رو به خرابى نهاده و در چند سال آينده مبدل به يك تل خاك خواهد شد ، در صورتىكه چون جزو آثار باستانى مهم صفحه غرب است اگر آن را مرمت و نگاهدارى كنند و در اختيار ادارهء آموزش و پرورش يا اوقاف گذارند جزء آثارى است كه جلب توجه گردشگران را خواهد كرد . « 1 » بارى ظل السلطان به اتفاق اردوى هشت هزار نفرى خود به خرمآباد وارد شده و چون در محوطه گلستان ارم به قدر احتياج آسايشگاه براى سربازان وجود نداشت ، ظل السلطان اردو را بر دو قسمت تقسيم نمود : يك قسمت را در سربازخانه گلستان ارم مستقر كرد و يك قسمت را به شاهآباد ( يا جنتآباد ) برد و در آنجا چادر افراشتند . ظل السلطان شبها را در اردوى شاهآباد به روز مىآورده و روز را در عمارت ديوانخانه گلستان ارم به سر مىبرد و غالبا براى او قاليچهاى در كنار حوض آب زير درختهاى سرو مىانداختند و صندلى مرصعى بر بالاى قاليچه مىگذاشتند و ظل السلطان با ابهت تمام بالاى آن صندلى قرار مىگرفت . قيام شيخ عبيد اللّه كرد و تاثير آن در اغتشاش لرستان
--> ( 1 ) . سابقا بنائى به شكل نيمدايره ، مشتمل بر 12 برج بنام دوازده برجى متصل به اين قلعه بود كه مىگفتند در هر ماه آفتاب از يك برج آن طلوع مىكند و از آثار شيخ بهائى است . در پيرامون اين دوازده برجى و فلك الافلاك افسانهاى باورنكردنى در افراد شيوع داشت كه قسمتى از آن با تخريب 12 برجى از ميان رفت . از جمله شهرت دارد كه از فلك الافلاك به چهار سمت ، چهار نقب وجود دارد كه با خارج شهر مربوط بوده تا در مواقع ضرورى اهل قلعه بتوانند ما يحتاج خود را از اين نقبها به قلعه برساند و يا قواى امدادى از اين راهها به آنها بپيوندد . ولى تاكنون اثرى از اين نقبها پيدا نشده و صرف شايعه و بلكه از قبيل افسانه است . [ لازم به يادآورى است كه قله فلك الافلاك از هنگاميكه تحت نظارت سازمان ميراث فرهنگى قرار گرفته است تعميرات اساسى گرديده و اكنون به عنوان يكى از مراكز ميراث فرهنگى لرستان و موزه تاريخى مورد استفاده قرار گرفته است . ويراستار ]