پرپشت و بينى عقابى و صورتى گوشتالو و چشمانى درشت داشت و چشم چپش لوچ بود . ولى روىهم‌رفته مانند اكثر شاهزادگان قاجار بدقيافه نيست . او فرزند اكبر ناصر الدين شاه قاجار بوده و روز بيستم ماه صفر سال 1266 متولد گرديد . تاريخ ولادت وى منطبق هست با پنجم ژانويه سال 1850 ميلادى و دىماه 1227 شمسى . مادرش عفت الدوله ( بعدها عصمت السلطنه لقب يافته ) دختر رضا قلى بيك پيشخدمت بهمن ميرزا پسر عباس ميرزا نايب السلطنه مىباشد . با اين‌كه ظل السلطان قريب سه سال از وليعهد مظفر الدين ميرزا بزرگتر بود ، چون مادرش از خاندان قاجاريه و نيز زن عقدى نبود ، لذا ناصر الدين شاه مظفر الدين ميرزا را بر او مقدم داشته ، وليعهد خود نمود . به قرارى كه مظفر الدين ميرزا نقل كرده ظل السلطان در همان اوان طفوليت آثار بىرحمى از خود ظاهر ساخته و موقعى كه با برادرش بازيهاى كودكانه مىكرد ، گنجشكها را از لانه بيرون آورده ، با نوك چوب يا قلمتراش چشمهاى آن پرندگان بىآزار را كور ساخته و پرواز مىداد و از اين كار لذت مىبرد تا اين‌كه يك روز ناصر الدين شاه برحسب اتفاق او را در حال ارتكاب اين عمل ديد . وى را تنبيه نمود و به مظفر الدين ميرزا مىگويد : " تو با اين پسره بىرحم بازى مكن . مبادا اخلاق تو را نيز مانند خودش فاسد گرداند و به پيروى و تقليد از كارهاى زشت خود [ مجبور ] گرداند . » قبل از ولادت ظل السلطان سه پسر ناصر الدين شاه : ملك قاسم ميرزا و معين الدين ميرزا و محمود ميرزا و يك دختر به نام فخر الملوك ، در سن طفوليت فوت كرده بودند و بنابراين ظل السلطان هم‌چنين پنجمين فرزند پدر خود بوده و بعد از آن چهار تن ارشد اولاد ناصر الدين شاه بوده و روى همين اصل او خود را از برادرش مظفر الدين ميرزا براى احراز مقام ولايتعهدى احق و اولى دانسته ، لايق‌تر و مناسب‌تر هم مىشمرد « 1 » و لذا تا هنگامى كه

--> " عادلشاه " ناميد و دومين شاهزاده سلطان مسعود ميرزا ظل السلطان بوده است . ( 1 ) . با اين‌كه ناصر الدين شاه ظل السلطان را به عذر اين‌كه مادر ظل السلطان از ايل قاجار نبوده از ولايتعهدى محروم ساخت ، مع‌هذا خود او دو پسر جيران خانم ( فروغ السلطنه ، معشوقه و محبوبه ايام جوانى خود ) را بدون اعتنا به اين‌كه مادرشان دختر يك روستايى بىنام و نشان بوده ، يكى بعد از ديگرى به ولايتعهدى خويش برگزيده ولى مرگ مرموز آن‌دو كودك مانع از تحقق آرزوى شاهنشاه عاشق‌پيشه گرديد . با اين‌كه ناصر الدين شاه با عمل سابق الاشعار قانونى را كه آقا محمد خان موسس قاجاريه وضع كرده بود ، نقض كرده و به پادشاهى خانوادگى خود پشت پا زده بود ، مع‌هذا در نوبت سوم كه مىخواست وليعهد براى خود تعيين كند ، ظل السلطان پسر بزرگتر خود را به عذر اين‌كه مادرش شاهزاده عقدى نبوده ، از ولايتعهدى محروم و مظفر الدين ميرزا را كه سه سال از او كوچكتر بود ، وليعهد خويش ساخت . با ملاحظه اين رسم