محمد رضا واليزاده معجزى
104
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
مراجعت شاه امير ديوانخانه عدليه گرديد و سپس بار ديگر به حكومت كرمانشاه و كردستان منصوب گرديد . ولى در اين مأموريت ثانوى عمر وى به سر رسيد . بعد از مدتى از تاريخ حكومت او در كرمانشاه ، لرستان نيز ضميمه قلمرو ايالت او گرديد و خانلر ميرزا احتشام الدوله كه قبل از او در لرستان و خوزستان حكومت مىكرد مأمور اصفهان گرديد . چون يكى از دختران عماد الدوله زوجه ناصر الدين شاه بود لذا همواره از حمايت شاه برخوردار بود و حتى در فرامينى كه به صحه شاه مىرسيد ، احترامات و القاب بيشترى براى عماد الدوله مىنوشتند و نگارنده فرمانى مورخ به تاريخ 1280 از ناصر الدين شاه به عنوان عماد الدوله در دست دارد كه عنايات خاص او از مطالب آن فرمان نسبت به عماد الدوله آشكار مىباشد . عماد الدوله به واسطه علاقه خاصى كه به كرمانشاه داشت ، جز ايام معدودى كه در مواقع لازم و ضرورى در ولايات تابعه مىگذرانيد ، باقى ايام سال را در آن شهر به سر مىبرد و از جانب خود نوابى به لرستان و نهاوند و ملاير و كردستان مىفرستاد . نايب الاياله او در لرستان ابتدا ميرزا ابو طالب خان نايينى بود كه تا سال 1286 به اين خدمت باقى بود . وى در اين سال فوت كرد و پس از او بديع الملك ميرزا بهجاى او نايب الاياله لرستان گرديد . عماد الدوله بهطور مسلم تا بعد از سال 1280 هم در قيد حيات بوده و هم در لرستان و كرمانشاه حكومت داشته است و اگر در بعضى مآخذ آخرين سال حكومت او را در لرستان پيش از اين تاريخ نوشته باشند ، اشتباه است . براى اثبات مطلب عين حكم مورخه به تاريخ شهر ذيحجة الحرام سال 1280 او را كه حاشيه آن را با خط زيباى خودش به عنوان خان جان خان والىزاده نوشته ذيلا درج مىنمايد كه ضمنا نمونهاى از شيوه نگارشهاى دولتى و طرز انشاء آنها را به نظر خوانندگان رسانده باشيم . اصل اين حكم هم به عنوان خان جان خان مىباشد : " عاليجاه نتيجه الولاة خان جان خان مفتخر بوده بداند به ملاحظه درستكارى و صداقت شعارى كه از آن عاليجاه ظاهر شده و مىشود ، كمال التفات را نسبت به آن عاليجاه داشته و داريم و من بعد هم هرقدر بر مراتب صداقت و خدمتگزارى خود بيفزايد ، زياده از اين مورد مرحمت ما خواهد شد . اولا آن عاليجاه مىبايد غلامهاى " كرزهبر " را موافق همين حكم سان ديده ، هرقدر از آنها موجود مىشود به غلامى برقرار كند و صورت اسامى آنها را بفرستد و اين غلامها را ابوابجمع خود داند كه در وقت ضرورت هرنوع خدمتى رجوع شود ، به خوبى به انجام برساند . ثانيا در باب