مؤلف ساده و گوشه‌نشين كه معلوم است از ناچارى به گوشه‌نشينى پرداخته بود ، پس از اينكه در دستگاه ديوانى راه يافت و رقمى از حكومت مركزى به نام او صادر شد و با خواجه حسين كلانتر رشت و ملا خواجه على رشتى به محاسبات چهارده سالهء گيلان بيه‌پس ، به رسيدگى پرداختند و مسلما در دوران اشتغال مرسوم و مواجبى از ماليات ديوانى به ملا عبد الفتاح پرداخت مىشد ، نگاهى به تاريخ گيلان خود انداخت . متوجه شد كه سبك نگارش اين كتاب براى دوران بركنارى و گوشه‌نشينى شايسته و مناسب است . اكنون او مردى است ديوانى و بايد كم‌وبيش دستى در كتاب ساده و بىپيرايهء خود ببرد و آن را مورد پسند روز كند . از تعارفات و تعريفات و جانبداريهائى كه از سلاطين محلى گيلان خصوصا حكمرانان سلسلهء اسحاقى مىكرد ، كاست و بر القاب و عناوين و قدرت‌نمائيهاى سلاطين صفوى افزود . پيشرويها و دفاعها و ايستادگيهاى سلاطين محلى را در مقابل حكومت مركزى كه سابقا مىستود ، در اين تحرير از تمجيد و تحسين اعمال آنان كم كرد و پيشروى و دفاع ايشان را تجاوز و طغيان نام داد شكايت از عمال و كاركنان حكومت مركزى در اين كتاب ديده نمىشود و گناهها متوجه حكمرانان محلى و گاهى مردم گيلان شد . خلاصه در ترازوى سنجش حكمرانان گيلان و سلاطين صفويه ، وزنهء كپهء آنان را برداشت و در كپهء اينان گذاشت . مطالب تازه‌ترى كه سابقا از قلم انداخته بود و شرح و بسطى دربارهء آنها نداده بود ، در فتوحات دار المرز بسط بيشترى پيدا كرد . اشعارى براى تحذير و انذار ، در ميان عبارات و گاهى آخر فصول نوشت . پاره‌اى از اعلام جغرافيائى با اضافه شدن به نام ناحيه ، محل و جايشان روشنتر شد . مختصر تاريخ گيلان ساده و بىآلايش ، فتوحات دار المرز شاه عباس شد . نگارنده صلاح ندانست كه اختلافات فتوحات دار المرز با تاريخ گيلان در متن چاپى گنجانده شود ، زيرا حواشى و ملحقات متن زياد مىشد و ممكن بود مطالب زيرنويس خواننده را خسته و آزرده كند . اين اختلافات پس از متن اصلى كتاب چاپ شد تا اهل تحقيق و تتبع را به كار آيد . نسخهء فتوحات دار المرز فعلا در كتابخانهء ملى ملك به شمارهء 4167 در 170 برگ دوازده سطرى است . طول كتاب 5 / 32 و عرض آن 21 سانتيمتر است و در سال 1298 قمرى نمرهء چهارم كتب تاريخ كتابخانهء صنيع الدوله محمد حسن خان بوده است . اين نسخه به خط نستعليق متوسط نوشته شده و سطور آخر آن چنين است :