از مردمان صحيح القول راست گفتار مسموع گشت كه عرض ديوار قلعه هرمز كه فرنگيه ترتيب داده‌اند زياده از سى ذرع است كه بسنك و آهك استحكام يافته و غازيان عظام زير دو برج از بروج حصار خالى كرده باروط انباشته آتش دادند و باروط اجزاى برج را به هوا برد و فرو ريخت هنوز دو دانك برج برجا بوده به مجرد اندك رخنه كه بهمرسيده غازيان مستعد يورش شدند و محصوران به قدر قوت و توان در مدافعه كوشيده مراسم قلعه دارى بظهور مىآوردند تا آنكه كاربر محصوران تنك شده از مقاومت عاجز شدند فرنگيه به جهت نصرانيت و هم كيشى بطايفهء انگليسى توسل جسته دست از قلعه دارى بازداشتند و احمال و اثقال بكشتى ايشان درآورده بميانهء آن جماعت رفتند قبل از آن ميانهء امام - قليخان و عظماء انگليس قرار يافته بوده كه بعد از فتح قلعه طبقهء نصارى با غنايم و اموال بديشان متعلق بوده گروه مسلمانان بجنود قزلباش متعلق باشد چون مطلب كه تسخير قلعه و شهر است به حصول پيوست جناب خان بر حسب عهد و پيمان معارض نشده فرنگيه را به جماعت انگليسى گذاشت كه بهر طريق رضا داشته باشند با ايشان عمل نمايند . القصه بعد از دو ماه و چند روز امتداد ايام محاصره و جنك و جدال بنيروى دولت و اقبال كه همواره قرين حال اين دودمان والاست قلعه رفيع بنيان هرموز كه در متانت و حصانت شهره جهان و از كارنامه‌هاى نادرهء فرنگيان است مسخر اولياى دولت ابد پيوند گرديده محمود شاه والى هرموز و اتباع او بدست درآمدند و از طبقات خلايق كه بقلعه درآمده بودند جمعى كه با كفره موافقت و معاونت نموده بمحاربه پيش آمده بودند بجزا و سزا رسيده رعايا و عجزه و غرباء كه در حين ورود لشكر در شهر بوده باكراه برده بودند نجات يافته سالم و غانم در مساكن خود آرام گرفتند و جناب خانى حاكم تعيين نموده و رعايا و برايا مستمال گشته در ظل معدلت غنودند از يراق قلعه و غنايمى كه بدست درآمد چند عدد توپ بزرگ و بادليجهاى خرد و كلان كه فرنگيه بفنون غريبه ترتيب داده هر يك كارنامه استادان ماهر و توپچيان عديم المثل فرنك است و ديگر اشياء مرغوبه آنچه لياقت قبول نظر اشرف داشت جهت سركار خاصه شريفه جدا كرده تتمه بجنود ظفر ورود قسمت يافت و بعد از انتظام مهام ضروريه و نظم و نسق احوال سپاهى و رعيت طبل ارتحال كوفته بدار الملك شيراز عود نمود و حقيقت اين فسخ مبين را بپايهء سرير اعلى عرض نموده در حينى كه رايات عز و جلال در قندهار نزول اجلال فرموده عساكر ظفر شعار بتسخير قلعه قيام داشتند خبر فتح هرموز رسيد و جناب خانى [ 692 ] مورد تحسين و آفرين شاه و سپاه گرديد و آن خبر بهجت اثر بر مبارزان قلعه گشاى ركاب همايون مبارك و ميمون آمده در همان دو سه روز قلعه قندهار نيز بتوفيق كردگار چنانچه سبق ذكر يافت مفتوح گشت . شعر از هر طرف كه چشم گشائى نشان فتح * وز هر طرف كه گوش نهى مژدهء ظفر وقايع متنوعه و سوانح ايام اقامت دار السلطنهء هرات چون رايات ظفر آيات بنوعى كه مرقوم قلم وقايع نگار گرديد از سفر خير اثر قندهار عود نموده در دار السلطنهء هرات نزول اجلال فرمودند تا دو ماه و نيم در آن بلدهء فاخره اقامت فرموده بداد دهى