اسكندر بيگ تركمان
935
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
رسيد و از دود تفنك روى هوا تيره و تار گشت . شعر تفك شد ز خون ساقى بزم جنك * كه در آستين داشت نقل فرنك ز دود تفنك اندر آن رزمگاه * مه نو چو ابروى خوبان سياه چون لشكر مخالف از همه طرف هجوم آورده و آثار غلبه و اقتدار ظاهر ميساختند از اصحاب دست راست [ 659 ] يوزباشيان و قورچيان عظام شاملو از جنود افشار طايفهء ايمانلو و غيرهم كه بسردارى محاربهء لشكر روم و تاتار با لشكر قزلباش زينل بيك بيكدلى مأمور بودند از بيم آنكه مبادا چشم زخمى بسپاه منصور رسد از قلت خويش و كثرت اعدا نينديشيده جلوريز بر سپاه مخالف تاختند و تا قول بزرگ سپاه روم و تاتار عنان بازنكشيده گروه انبوه از مخالفان بتيغ تيز و طعن سنان بر خاك هلاك انداختند و از جانب دست چپ نيز مبارزان مرد افكن جنگجو و دلاوران لشكر شكن تندخو كه بسركردگى امام - قليخان بيگلربيگى فارس دفع حملات پى در پى روميه مينمودند اسب جلادت در ميدان كارزار برانگيخته حمله عظيم كردند و از هر دو طرف داد دلاورى و مردانگى دادند از آن حملهء دليرانه و صدمات مردانه پاى ثبات و قرار فوج مخالف سستى پذيرفت و آثار ضعف و علامت انكسار بر وجنات احوال آن لشكر بيشمار كه اضعاف جنود ميمنه و ميسره سپاه منصور بود نمايان گشته روميه متلاشى شدند قول بزرگ ايشان از توزوك افتاد . القصه روميه و تاتار از آن صدمهء دليرانه كه از ميمنه و ميسره افواج قاهرهء وقوع يافت شكست عظيم يافته روى بوادى هزيمت نهادند . حسن پاشا وزير بيگلربيگى ارز روم و سردار لشكر روميه بود بدست شاهگلدى بيك قورچى ايواغلى گرفتار شد چون زخم قوى ازو يافته بود و در آن زخم مهلك احتمال زيستن نداشت بقتلش پرداخته سر او را به نظر زينل بيك رسانيد و او نزد سپهسالار فرستاد محمد پاشا بيگلربيگى خطهء وان بدست يكى از قورچيان ايناللو گرفتار شد و چند نفر از پاشايان معتبر و سرداران جلادت اثر روم و جمعى كثير از آن طعمهء شمشير و جمى غفير از عظماء و چاوشان معتبر اسير و دستگير شدند . چون درين جنك شاهين گرايخان عمزادهء جانى بيك گراى كه در سفر گرجستان از روى ارادت و اخلاص به خدمت اشرف آمده بود در ميان مقدمة الجيش سپاه قزلباش بود و ضد يكديگر بودند و قوم تاتار انديشه مينمودند گويند جانى بيك گراى پادشاه تاتار را چند نفر از بهادران كارديدهء جنك آزمودهء آن طايفه بنا بر رعايت حزم و احتياط سپاهيانه از پاى علم بيكسو برده بودند در وقت انهزام و شكست لشكر اصلا تاب توقف نياورده از همانجا كه بود عنان عزيمت بصوب هزيمت تافت و بدين حيله از چنگل شاهين اوج اقبال كه به قصد او پرواز مينمود رهائى يافته جان بسلامت بيرون برد اما ميرزا بيك آقاى وكيل او كه جملة الملك و صاحب اختيار طايفهء تاتار و بسيار معتبر و پادشاه نشان بود با موازى هشتاد نفر از ميرزايان و ميرزادههاى تاتار زنده بدست درآمده اكثر سپاه تاتار در پاى علم او بقتل رسيدند . از جمله گرفتاران تاتار ميرزا بيك آقا با دو سه نفر زنده نگاه داشته بقيه راه عدم پيمودند قريب